विकासाचे निर्देशक कोणते? अ) उत्पन्न निर्देशांक ब) उत्पन्नेतर निर्देशांक क) सामाजिक आणि राजकीय विकास निर्देशांक ड) मानवी विकास निर्देशांक वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?
EN
What are the indicators of development? a) Income index b) Non-income index c) Social and political development index d) Human development index Which of the above statements is correct?
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर पर्याय ४ (अ, ब आणि ड) आहे.
•
विकासाचे विविध निर्देशक:
•
विकास अर्थशास्त्रात विकासाचे मोजमाप करण्यासाठी पुढील प्रमुख निर्देशकांचा वापर केला जातो:
•
अ) उत्पन्न निर्देशांक (Income Index): दरडोई राष्ट्रीय उत्पन्न, दरडोई GDP, आर्थिक वाढीचा दर.
•
ब) उत्पन्नेतर निर्देशांक (Non-income Index): आयुर्मान, बालमृत्यू दर, पोषण, पर्यावरण निर्देशांक.
•
ड) मानवी विकास निर्देशांक (Human Development Index - HDI): उत्पन्न आणि उत्पन्नेतर (आरोग्य व शिक्षण) घटकांचा एकत्रित निर्देशांक.
•
'सामाजिक आणि राजकीय विकास निर्देशांक' (क) असा कोणताही मानक किंवा सर्वमान्य विकास निर्देशांक मानला जात नाही; राजकीय विकास सामान्यतः विकास निर्देशांकांच्या प्राथमिक श्रेणीत स्वतंत्रपणे समाविष्ट नसतो.
•
त्यामुळे अ, ब आणि ड हे तिन्ही विकासाचे प्रमुख निर्देशक आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अमर्त्य सेन यांनी विकासाचे मोजमाप करताना उत्पन्न निर्देशांकापेक्षा उत्पन्नेतर निर्देशकांना (Non-income indicators) अधिक प्राधान्य दिले आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
The correct answer is Option 4 (A, B and D).
•
Indicators of Development:
•
In modern development economics, indices are broadly classified into:
•
(a) Income Index: Measures monetary prosperity (GNI per capita, GDP growth).
•
(b) Non-income Index: Captures non-monetary welfare dimensions such as life expectancy, child mortality, and basic schooling.
•
(d) Human Development Index (HDI): The premier composite index synthesizing both income and non-income welfare dimensions.
•
'Social and political development index' (c) is not a standardized, standalone composite index recognized in developmental accounting.
•
Hence, (a), (b), and (d) are the recognized indicators of development.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Development accounting distinguishes between income-based measures (command over resources) and non-income measures (health, longevity, and literacy).