सन 2013-14 मध्ये महाराष्ट्राने आर्थिक विकास वेगाने झालेचे अनुभवले तरी शेती क्षेत्रात .......... हा अनुभव आला. (a) शेती क्षेत्राचे योगदान घटले (b) शेतीवर अवलंबून लोकसंख्या तेवढीच राहीली (c) शेती क्षेत्राचे योगदान वाढले. (d) शेतीवरील अवलंबून लोक संख्या वाढली. पर्यायी उत्तरे:
EN
In the year 2013-14, Maharashtra experienced rapid economic growth, but in the agricultural sector, it experienced:
(a) Contribution of agricultural sector decreased
(b) Population dependent on agriculture remained the same
(c) Contribution of agricultural sector increased
(d) Population dependent on agriculture increased
Alternative Answers:
(1) (a) and (b)
(2) (c) and (d)
(3) (b) and (c)
(4) (c) Only
योग्य उत्तर: पर्याय १ ((a) आणि (b))
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१.
महाराष्ट्रातील आर्थिक संरचनेचा विरोधाभास:
•
२०१३-१४ च्या काळात सेवा व उद्योग क्षेत्रांच्या जलद विस्तारामुळे राज्याचा विकास दर वेगाने वाढला, मात्र राज्याच्या स्थूल उत्पन्नातील (GSDP) शेती क्षेत्राचे प्रत्यक्ष योगदान घटले (विधान a बरोबर); ते सुमारे ११-१२ टक्क्यांपर्यंत खाली आले.
•
असे असूनही, राज्यातील ग्रामीण भागातील रोजगारासाठी शेतीवर अवलंबून असणाऱ्या लोकसंख्येचे प्रमाण जवळजवळ तेवढेच (सुमारे ५०-५२%) राहिले (विधान b बरोबर).
२.
याला अर्थशास्त्रात 'रचनात्मक विकृती' किंवा 'असममित परिवर्तन' मानले जाते, जिथे उत्पन्नातील शेतीचा वाटा वेगाने घटतो पण लोकसंख्येचा भार शेतीवरून इतर क्षेत्रांकडे वळत नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
महाराष्ट्राच्या अर्थव्यवस्थेत शेतीचे GSDP मधील योगदान केवळ ११ ते १२% आहे, तरीही राज्यातील सुमारे ५०% लोकसंख्या आजही उपजीविकेसाठी शेतीवर अवलंबून आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 ((a) and (b))
Detailed Explanation:
1.
Structural Paradox of Maharashtra's Economy in 2013-14:
•
While Maharashtra experienced robust overall economic growth driven by industrial and services expansion, the relative share of the agriculture sector in the Gross State Domestic Product (GSDP) steadily declined to approximately 11-12% (Statement a is correct).
•
Despite this sharp decline in income share, the workforce dependent on agriculture for livelihood remained virtually unchanged at around 50-52% (Statement b is correct).
2.
Consequently, agriculture experienced declining relative contribution alongside an unchanged dependent population.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Agriculture generates only ~11-12% of Maharashtra's GSDP, yet bears the burden of employing over 50% of the state's workforce, highlighting structural underemployment.