भारतात जन्मदर अधिक असण्याची खालीलपैकी कोणती कारणे आहेत? अ) प्रत्येक व्यक्तीला विवाह करणे अनिवार्य (विवाहाची सार्वत्रिकता). ब) मुलीपेक्षा मुलाला जास्त महत्त्व (पुत्रप्राप्तीची तीव्र ओढ). क) बालविवाहामुळे जननक्षम कालावधी दीर्घ असतो. ड) साक्षरतेचे प्रमाण कमी आणि राहणीमानाचा निम्न दर्जा. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत? 1: अ आणि ब 2: ब आणि ड 3: ब आणि क 4: वरीलपैकी सर्व
भारतातील उच्च जन्मदरासाठी सामाजिक आणि आर्थिक दोन्ही घटक कारणीभूत आहेत. विवाहाची सार्वत्रिकता, मुलगा वंशाचा दिवा ही सामाजिक धारणा (Son meta-preference), कमी वयात विवाह झाल्याने मिळणारा दीर्घ जननक्षम काळ (Reproductive span) आणि दारिद्र्य व निरक्षरतेमुळे कुटुंब नियोजनाचा अभाव हे सर्व घटक जन्मदर वाढण्यास कारणीभूत ठरतात. म्हणून वरील सर्व विधाने बरोबर आहेत.
SRS 2020 नुसार भारताचा स्थूल जन्मदर (CBR) घसरून 19.5 प्रतिहजारी इतका खाली आला आहे.
India's demographic transition shows that high birth rates were historically driven by universal marriage, strong cultural son-preference, younger age at marriage extending female fecundity span, and widespread poverty/illiteracy limiting family planning access. Thus, all four factors are valid causes.
According to SRS 2020, India's Crude Birth Rate (CBR) has successfully declined to 19.5 per 1,000 population.