🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

पर्यावरण व जैवविविधता Rajyaseva Pre 2019 MEDIUM

हरित रसायन शास्त्र म्हणजे?

EN What is Green Chemistry?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

हरितगृह वायुमुळे दररोजच्या वापरातील रसायने तयार करणे.

Producing chemicals for daily use using greenhouse gases

रासायनिक अभिक्रिया हिरव्या वनस्पतीपासून तयार करणे.

Producing chemical reactions from green plants

जैविक घटकांपासून अभिक्रिया बनविणे/तयार करणे.

Formulating reactions from biological components

बिनविषारी द्रव्ये आणि द्राव्ये वापरून पर्यावरणपूरक उत्पादने तयार करणे.

Manufacturing eco-friendly products using non-toxic substances and solvents

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ४: बिनविषारी द्रव्ये आणि द्राव्ये वापरून पर्यावरणपूरक उत्पादने तयार करणे.

स्पष्टीकरण:

हरित रसायनशास्त्र (Green Chemistry) म्हणजे रासायनिक उत्पादने आणि प्रक्रियांची अशी रचना करणे, ज्यामुळे घातक व विषारी पदार्थांचा वापर आणि निर्मिती पूर्णपणे थांबवता येईल किंवा कमी करता येईल.

महत्त्वाचे पैलू:

१. हरित रसायनशास्त्राचे जनक: अमेरिकन शास्त्रज्ञ पॉल अनास्टास (Paul Anastas) आणि जॉन वॉर्नर यांनी हरित रसायनशास्त्राची १२ मूलभूत तत्त्वे (12 Principles of Green Chemistry) मांडली.

२. प्रमुख तत्त्वे:

• कचरा निर्माण होण्याआधीच रोखणे (Waste Prevention).

• अणूंची बचत (Atom Economy).

• बिनविषारी व सुरक्षित रसायने आणि द्रावके (Safer Solvents) वापरणे.

• नूतनीकरणक्षम कच्च्या मालाचा वापर करणे.

• ऊर्जा कार्यक्षमता वाढवणे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

पॉल अनास्टास यांना 'हरित रसायनशास्त्राचे जनक' (Father of Green Chemistry) मानले जाते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 4: Manufacturing eco-friendly products using non-toxic substances and solvents

Explanation:

Green Chemistry (Sustainable Chemistry) is the design of chemical products and manufacturing processes that reduce or completely eliminate the use and generation of hazardous and toxic substances.

Key Aspects:

1. Father of Green Chemistry: Formulated by Paul T. Anastas and John C. Warner, who co-authored the foundational 12 Principles of Green Chemistry.

2. Guiding Pillars:

• Prevention of waste at source over end-of-pipe cleanup.

• Maximum Atom Economy in chemical synthesis.

• Design of less hazardous chemical syntheses and safer solvents/auxiliaries.

• Utilization of renewable feedstocks over petrochemicals.

• Energy efficiency via catalysis at ambient temperature and pressure.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Paul Anastas is universally acclaimed as the Father of Green Chemistry for revolutionizing sustainable industrial chemistry.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) हरितगृह वायुमुळे दररोजच्या वापरातील रसायने तयार करणे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) रासायनिक अभिक्रिया हिरव्या वनस्पतीपासून तयार करणे. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) जैविक घटकांपासून अभिक्रिया बनविणे/तयार करणे. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) बिनविषारी द्रव्ये आणि द्राव्ये वापरून पर्यावरणपूरक उत्पादने तयार करणे. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय ४: बिनविषारी द्रव्ये आणि द्राव्ये वापरून पर्यावरणपूरक उत्पादने तयार करणे.

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: हवामान बदल, जागतिक तापमान वाढ, हरितगृह वायू व प्रदूषण

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'हवामान बदल, जागतिक तापमान वाढ, हरितगृह वायू व प्रदूषण' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: पर्यावरण व जैवविविधता विषयांतर्गत 'हवामान बदल, जागतिक तापमान वाढ, हरितगृह वायू व प्रदूषण' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: पर्यावरण व जैवविविधता विषयातील 'हवामान बदल, जागतिक तापमान वाढ, हरितगृह वायू व प्रदूषण' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'बिनविषारी द्रव्ये आणि द्राव्ये वापरून पर्यावरणपूरक उत्पादने तयार करणे.' हे असून ते 'हवामान बदल, जागतिक तापमान वाढ, हरितगृह वायू व प्रदूषण' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'हवामान बदल, जागतिक तापमान वाढ, हरितगृह वायू व प्रदूषण' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

हरित रसायन शास्त्र म्हणजे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन