खालीलपैकी कोणते परिसंस्थेचे गुणधर्म आहेत? अ) ऊर्जा प्रवाह ब) अन्न साखळी क) पोषक चक्र ड) जैवरासायनिक चक्र पर्यायी उत्तरे:
EN
Which are the attributes of ecosystem?
(a) Energy flow
(b) Food chain
(c) Nutrient cycle
(d) Biochemical cycle
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (अ, ब, क आणि ड)
सविस्तर विश्लेषण:
परिसंस्थेचे मूलभूत गुणधर्म व कार्ये (Attributes of an Ecosystem):
1.
अ) ऊर्जा प्रवाह (Energy Flow): सूर्यापासून उत्पादक आणि उत्पादकांकडून भक्षकांकडे ऊर्जेचा एकमार्गी (Unidirectional) प्रवाह होतो.
2.
ब) अन्न साखळी (Food Chain): उत्पादकांपासून विविध स्तरांवरील भक्षकांपर्यंत अन्न व पोषणद्रव्यांचे स्थानांतरण साखळीच्या स्वरूपात होते.
3.
क) पोषक चक्र (Nutrient Cycle): सजीवांच्या वाढीसाठी आवश्यक असणाऱ्या नायट्रोजन, फॉस्फरस, पोटॅशियम इत्यादी घटकांचे परिसंस्थेत पुनर्चक्रीकरण होते.
4.
ड) जैवरासायनिक चक्र (Biogeochemical Cycle): जलचक्र, कार्बन चक्र, ऑक्सिजन चक्र यांसारखी चक्रे जैविक व अजैविक घटकांमधील पदार्थांचे सातत्य राखतात.
हे चारही घटक कोणत्याही परिसंस्थेचे मूलभूत कार्यात्मक गुणधर्म आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
परिसंस्थेत ऊर्जेचा प्रवाह नेहमी एकमार्गी (Unidirectional) असतो आणि तो पुन्हा परत सूर्याकडे जात नाही, परंतु पोषकद्रव्यांचे चक्र (Nutrients) चक्रीय (Cyclic) असते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 ((a), (b), (c) and (d))
Detailed Analysis:
Attributes and Functional Properties of an Ecosystem:
1.
(a) Energy Flow: Governed by the thermodynamic laws, radiant energy enters the autotroph level and cascades unidirectionally through consumers, gradually dissipating as metabolic heat.
2.
(b) Food Chain: Linear feeding relationships through which chemical energy passes sequentially across trophic levels.
3.
(c) Nutrient Cycle: Biotic and abiotic recycling of essential macro- and micro-elements maintaining systemic equilibrium.
4.
(d) Biogeochemical Cycles: Gaseous (Carbon, Nitrogen, Oxygen) and sedimentary (Phosphorus, Sulphur) cycles sustaining living biomass over geological timescales.
Hence, all four attributes represent essential structural and functional features of ecosystems.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
A crucial exam distinction: Energy flows unidirectionally (open system), whereas Nutrients cycle continuously (closed system) within the biosphere.