🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Rajyaseva Mains 2023 MEDIUM

भारतातील, 'थोरियम असलेल्या मोनाझाईट बाळू' मुळे निर्माण होणाऱ्या नैसर्गिक प्रारणांचे प्रमाण उच्च असणारे क्षेत्र ________ ला लागून आहे.

EN In India, the area with high levels of natural background radiation caused by 'thorium-bearing monazite sand' lies along the:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

बंगाल किनारपट्टी

Bengal coast

केरळ किनारपट्टी

Kerala coast

तामीळनाडू किनारपट्टी

Tamil Nadu coast

गुजरात किनारपट्टी

Gujarat coast

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (२) केरळ किनारपट्टी (Kerala coast)

स्पष्टीकरण:

• केरळची किनारपट्टी आणि मोनॉझाईट वाळू:

• भारतातील केरळ राज्याची किनारपट्टी (विशेषतः कोल्लम, चावरा, आणि अलप्पुझा - Neendakara-Chavara पट्टा) ही जगातील सर्वात जास्त नैसर्गिक पार्श्वभूमी किरणोत्सर्ग (High Natural Background Radiation Area - HNBRA) असणाऱ्या क्षेत्रांपैकी एक म्हणून जगभर प्रसिद्ध आहे.

• कारण: येथील समुद्रकिनाऱ्यावरील काळ्या वाळूमध्ये 'मोनॉझाईट' (Monazite) या खनिजाचे मुबलक साठे आहेत, ज्यामध्ये सुमारे ८% ते १०% थोरियम (Thorium) हा किरणोत्सर्गी घटक आढळतो.

• या नैसर्गिक थोरियममुळे या किनारपट्टीवर सामान्य भागांपेक्षा कितीतरी पटीने जास्त नैसर्गिक किरणोत्सर्ग नोंदवला जातो.

• पर्याय १, ३ आणि ४ चुकीचे आहेत; सर्वाधिक नैसर्गिक किरणोत्सर्ग केरळ किनारपट्टीवर आढळतो.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

केरळमधील मोनॉझाईट वाळूतून थोरियम, इल्मेनाइट आणि रुटाइल वेगळे करण्याचे काम भारत सरकारची 'इंडियन रेअर अर्थ्स लिमिटेड' (IREL - Indian Rare Earths Limited) ही सार्वजनिक कंपनी करते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) Kerala coast

Explanation:

• High Natural Background Radiation Area (HNBRA): The coastal strip of Kerala (specifically the coastal belt of Chavara, Neendakara, and Alappuzha in Kollam district) is globally recognized as one of the most prominent high natural background radiation areas on Earth.

• Underlying Geological Source: The shoreline placer beach sands are rich in black heavy mineral deposits containing Monazite, which holds high concentrations (8% to 10%) of radioactive Thorium-232 and its decay daughters.

• Consequently, local populations in these areas experience natural terrestrial background radiation significantly higher than global averages.

• Bengal, Gujarat, and Tamil Nadu coasts have placer deposits, but Kerala's monazite radiation belt is the benchmark area.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Beach sand monazite processing in Kerala and Odisha is legally monopolized and managed by IREL (India) Limited under the Department of Atomic Energy (DAE).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) बंगाल किनारपट्टी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) केरळ किनारपट्टी (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (२) केरळ किनारपट्टी (Kerala coast)**

⚠️ पर्याय (3) तामीळनाडू किनारपट्टी (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) गुजरात किनारपट्टी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'केरळ किनारपट्टी' हे असून ते 'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन