🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Rajyaseva Mains 2023 MEDIUM

बृहतभक्ष्यांसारख्या पेशी उतींमध्ये वेगवेगळी कार्य करतात आणि त्यांच्या स्थानांनुसार त्यांना नावे दिली जातात. यकृतातील बृहतभक्षींना (i) आणि वृक्कातील बृहतभक्षींना (ii) ___ अशी नावे आहेत.

EN Macrophage-like cells perform different functions in tissues and are named according to their locations. Hepatic macrophages are known as (i) ______ and renal macrophages are (ii) _________.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

(i) लंगरहँन्स (ii) ऑस्टिओ क्लास्ट्स्

(i) Langerhans (ii) Osteoclasts

(i) वायुकोश (ii) भक्षकपेशी

(i) Air sac (ii) Predator cell

(i) मायक्रोग्लिॲल (ii) तारकापेशी

(i) Microglial (ii) Astrocytes

(i) कप्फर (ii) मेसॅन्जीअल

(i) Kapfer (ii) Mesangial

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (4) (i) कप्फर (ii) मेसॅन्जीअल

सविस्तर विश्लेषण:

• शरीरातील बृहतभक्षी पेशी (Macrophages) आणि त्यांची स्थाने:

• बृहतभक्षी (Macrophages) या मानवी प्रतिकारसंस्थेतील मोठ्या भक्षक पेशी असून, त्या शरीराच्या वेगवेगळ्या उतींमध्ये व अवयवांमध्ये वेगवेगळ्या नावांनी ओळखल्या जातात:

• यकृत (Liver): यकृतातील सायनुसॉइड्समध्ये असणाऱ्या भक्षक पेशींना 'कप्फर पेशी' (Kupffer cells) म्हणतात (विधान i).

• वृक्क / मूत्रपिंड (Kidney): मूत्रपिंडाच्या ग्लोमेरुलसमध्ये असणाऱ्या बृहतभक्षी पेशींना 'मेसॅन्जीअल पेशी' (Intraglomerular Mesangial cells) म्हणतात (विधान ii).

• इतर अवयवांमधील नावे:

• मेंदू (Brain): मायक्रोग्लिअल पेशी (Microglia).

• फुफ्फुस (Lungs): ॲल्व्हिओलर मॅक्रोफेजेस (Dust cells).

• त्वचा (Skin): लँगरहॅन्स पेशी (Langerhans cells).

• हाडे (Bones): ऑस्टिओक्लास्ट्स (Osteoclasts).

• संयोजी उती (Connective tissue): हिस्टिओसाईट (Histiocytes).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

कप्फर पेशी जुन्या व मृत तांबड्या रक्तपेशींचे (RBCs) विघटन करून हिमोग्लोबिनचे बिलिरुबिनमध्ये रूपांतर करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) (i) Kupffer (ii) Mesangial

Detailed Analysis:

• Tissue-Resident Macrophages of the Reticuloendothelial System:

• Macrophages undergo structural and functional differentiation adapted to specific physiological microenvironments:

• Liver: Specialized hepatic sinusoidal macrophages are designated Kupffer cells (perform clearance of gut-derived endotoxins and aged erythrocytes).

• Kidney: Renal glomerular macrophages that phagocytose immune complexes and regulate capillary filtration are designated Mesangial cells.

• Other Classical Anatomical Designations:

• Brain: Microglia

• Lungs: Alveolar macrophages

• Bone: Osteoclasts

• Skin: Langerhans cells

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Kupffer cells in the liver constitute over 80% of all tissue-resident macrophages in the human body.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) (i) लंगरहँन्स (ii) ऑस्टिओ क्लास्ट्स् (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) (i) वायुकोश (ii) भक्षकपेशी (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) (i) मायक्रोग्लिॲल (ii) तारकापेशी (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) (i) कप्फर (ii) मेसॅन्जीअल (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय (4) (i) कप्फर (ii) मेसॅन्जीअल

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '(i) कप्फर (ii) मेसॅन्जीअल' हे असून ते 'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन