🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) Group C Pre 2019 MEDIUM

अजिंक्य, रमेश व वैभव यांना प्रथम, दुसरा व तिसरा क्रमांक मिळाला. पण क्रमाने नव्हे. त्यांना विचारले असता ते प्रत्येकी दोन उत्तरे देतात. त्यापैकी एक खरे व दुसरे खोटे असते. पण त्याच क्रमाने नव्हे. त्यांची उत्तरे खालीलप्रमाणे आहेत. रमेश : मला प्रथम क्रमांक मिळाला. अजिंक्यला दुसरा क्रमांक मिळाला. वैभव : मला प्रथम क्रमांक मिळाला. रमेशला दुसरा क्रमांक मिळाला. अजिंक्य : मला प्रथम क्रमांक मिळाला, रमेशला तिसरा क्रमांक मिळाला. अजिंक्यला कोणता क्रमांक मिळाला नाही ?

EN Ajinkya, Ramesh, and Vaibhav secured the first, second, and third ranks, but not necessarily in that order. When asked, each gives two statements, one of which is true and the other false, but not necessarily in that order. Their statements are as follows: Ramesh: 'I secured the first rank. Ajinkya secured the second rank.' Vaibhav: 'I secured the first rank. Ramesh secured the second rank.' Ajinkya: 'I secured the first rank. Ramesh secured the third rank.' Which rank was NOT secured by Ajinkya?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

पहिला

First

दुसरा

Second

तिसरा

Third

निश्चित सांगता येत नाही

Cannot be determined

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

स्पष्टीकरण:

दिलेली माहिती:

• तिघे जण: अजिंक्य, रमेश आणि वैभव.

• क्रमांक: पहिला, दुसरा आणि तिसरा (प्रत्येकाला भिन्न क्रमांक).

• प्रत्येकाने दोन विधाने केली असून प्रत्येकाचे एक विधान खरे व एक विधान खोटे आहे (1 True, 1 False).

विधाने:

- रमेश: (R1) "मला प्रथम क्रमांक मिळाला."	(R2) "अजिंक्यला दुसरा क्रमांक मिळाला."
- वैभव: (V1) "मला प्रथम क्रमांक मिळाला."	(V2) "रमेशला दुसरा क्रमांक मिळाला."
- अजिंक्य: (A1) "मला प्रथम क्रमांक मिळाला."	(A2) "रमेशला तिसरा क्रमांक मिळाला."

प्रश्न: अजिंक्यला कोणता क्रमांक मिळाला नाही ?

पडताळणी (अजिंक्यला प्रथम क्रमांक मिळाला असू शकतो का?):

• समजा अजिंक्यला प्रथम क्रमांक मिळाला:

• जर अजिंक्यला पहिला क्रमांक मिळाला, तर:

1. रमेशचे पहिले विधान (R1 - मला प्रथम मिळाला) $\implies$ खोटे ठरेल.

2. रमेशचे दुसरे विधान (R2 - अजिंक्यला दुसरा मिळाला) $\implies$ खोटे ठरेल (कारण अजिंक्यला पहिला मिळाला आहे).

• यामुळे रमेशची दोन्ही विधाने खोटे ठरतात!

• परंतु दिलेल्या अटीनुसार प्रत्येकाचे एक खरे व एक खोटे विधान असायलाच हवे.

• म्हणून अजिंक्यला पहिला क्रमांक मिळणे अशक्य आहे.

पूर्ण क्रमवारीची सत्यता तपासणी (वैभवला पहिला क्रमांक मानल्यास):

• वैभव = पहिला, अजिंक्य = दुसरा, रमेश = तिसरा:

• रमेश: R1 (खोटे), R2 (खरे) $\implies$ 1 खोटे, 1 खरे (योग्य).

• वैभव: V1 (खरे), V2 (खोटे) $\implies$ 1 खरे, 1 खोटे (योग्य).

• अजिंक्य: A1 (खोटे), A2 (खरे) $\implies$ 1 खोटे, 1 खरे (योग्य).

• सर्व अटी पूर्ण होतात आणि अजिंक्यला दुसरा क्रमांक मिळतो.

• म्हणजेच अजिंक्यला पहिला (First) क्रमांक मिळालेला नाही.

योग्य उत्तर पर्याय (1) आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

प्रश्न काय विचारला आहे यावर लक्ष द्या: 'अजिंक्यला कोणता क्रमांक मिळाला नाही?' अजिंक्यला पहिला क्रमांक दिल्यास रमेशची दोन्ही विधाने खोटे ठरतात, ज्यामुळे 1T-1F या मूळ नियमाचा भंग होतो. त्यामुळे अजिंक्यला 1 ला क्रमांक मिळूच शकत नाही.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Explanation:

Given information:

• Three individuals: Ajinkya, Ramesh, and Vaibhav.

• Distinct ranks: 1st, 2nd, and 3rd.

• Each person makes two statements: one statement is TRUE and one is FALSE (1T, 1F).

Statements:

- Ramesh: (R1) 'I secured 1st rank.'	(R2) 'Ajinkya secured 2nd rank.'
- Vaibhav: (V1) 'I secured 1st rank.'	(V2) 'Ramesh secured 2nd rank.'
- Ajinkya: (A1) 'I secured 1st rank.'	(A2) 'Ramesh secured 3rd rank.'

Question: Which rank was NOT secured by Ajinkya?

Testing if Ajinkya could be 1st rank:

• Suppose Ajinkya secured 1st rank:

1. Ramesh's first statement (R1: 'I secured 1st') is FALSE (since Ajinkya is 1st).

2. Ramesh's second statement (R2: 'Ajinkya secured 2nd') is FALSE (since Ajinkya is 1st).

• This results in both statements of Ramesh being FALSE, directly violating the fundamental condition that each person has one true and one false statement!

• Therefore, it is impossible for Ajinkya to have secured the 1st rank.

Valid Assignment Verification (Vaibhav = 1st, Ajinkya = 2nd, Ramesh = 3rd):

• Ramesh: R1 is False, R2 is True $\implies$ (1F, 1T) — Valid.

• Vaibhav: V1 is True, V2 is False $\implies$ (1T, 1F) — Valid.

• Ajinkya: A1 is False, A2 is True $\implies$ (1F, 1T) — Valid.

• Hence, Ajinkya secured 2nd rank, and definitely did NOT secure the 1st rank.

The correct answer is Option (1).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Proof by contradiction: If Ajinkya were rank 1, Ramesh would have two false statements, violating the 1T-1F constraint. Thus, Ajinkya cannot be rank 1.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) पहिला (अचूक उत्तर): रमेश: R1 (खोटे), R2 (खरे) $\implies$ 1 खोटे, 1 खरे (योग्य).

⚠️ पर्याय (2) दुसरा (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) तिसरा (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) निश्चित सांगता येत नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'खरे-खोटे व तार्किक सत्यता शोध' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: जीएस व चालू घडामोडी)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अंकगणित व बुद्धिमत्ता चाचणी विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अंकगणित व बुद्धिमत्ता चाचणी विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (CSAT-२)

quiz 80 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: खरे-खोटे व तार्किक सत्यता शोध

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'खरे-खोटे व तार्किक सत्यता शोध' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) विषयांतर्गत 'खरे-खोटे व तार्किक सत्यता शोध' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) विषयातील 'खरे-खोटे व तार्किक सत्यता शोध' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'पहिला' हे असून ते 'खरे-खोटे व तार्किक सत्यता शोध' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'खरे-खोटे व तार्किक सत्यता शोध' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन