🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मराठी भाषा व व्याकरण ASO Mains 2012 MEDIUM

सांबाच्या पिंडीते बससी अधिष्ठूनि वृश्चिका आज । तो आश्रय तुटता खेटर उतरील तुझा माज ।। यांतून प्रगट होणारी म्हण

EN "Seated upon Shiva's lingam today, O scorpion; once that refuge breaks, an old shoe will bring down your haughty arrogance." Which proverb is manifested from this verse?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

विंचवाचे बिहाड पाठीवर

The scorpion's household is on its back

तुका म्हणे विंचवाची नांगी । तैसा दुर्जन सर्वांगी ॥

Tuka says a scorpion's sting is in its tail; likewise a wicked person is toxic all over.

लेकी बोले सुने लागे

Speaking to the daughter so the daughter-in-law takes heed (Leki bole sune laage)

गुरुची विद्या गुरुला

The guru's knowledge proved fruitful against the guru himself

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (३) लेकी बोले सुने लागे

### काव्यपंक्ती व म्हणीचे विश्लेषण:

• काव्यपंक्तीचा संदर्भ:

• 'सांबाच्या पिंडीते बससी अधिष्ठूनि वृश्चिका आज । तो आश्रय तुटता खेटर उतरील तुझा माज ।।'

• ही मराठीतील एक सुप्रसिद्ध अन्योक्ती आहे. येथे कवी प्रत्यक्ष विंचवाला उद्देशून बोलत असला, तरी त्याचा खरा रोख सत्ताधीशांचा तात्पुरता आश्रय घेऊन शेफारलेल्या उद्धट दुर्जनावर आहे.

• प्रगट होणारी म्हण: 'लेकी बोले सुने लागे':

• एकाला उद्देशून बोलून दुसऱ्यालाच टोमणा मारणे किंवा शहाणपण शिकवणे या आशयासाठी ही म्हण वापरली जाते.

• विंचवाच्या निमित्ताने मग्रूर अधिकाऱ्याला/माणसाला अप्रत्यक्ष इशारा दिला असल्याने यातून 'लेकी बोले सुने लागे' ही म्हण स्पष्टपणे प्रगट होते.

### इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (१): बेघर भटकी वृत्ती दर्शवणे.

• पर्याय (२): दुर्जनाचा स्वभाव मुळातच विषारी असणे.

• पर्याय (४): डाव स्वतःवरच उलटणे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: एकाला उद्देशून बोलून दुसऱ्याला अप्रत्यक्षपणे टोमणा मारणे या अर्थाची म्हण: 'लेकी बोले सुने लागे' (अलंकार: अन्योक्ती).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) Speaking to the daughter so the daughter-in-law takes heed (Leki bole sune laage)

### Poetic & Proverbial Analysis:

• Poetic Context:

• "Seated upon Shiva's lingam today, O scorpion; once that refuge breaks, an old shoe will bring down your haughty arrogance."

• This allegorical verse ostensibly addresses a venomous scorpion resting on Shiva's shrine, but its real target is an arrogant minion enjoying temporary political patronage.

• Manifested Proverb: 'Leki bole sune laage':

• It embodies indirectly rebuking one person while ostensibly addressing someone else (speaking to the daughter so the daughter-in-law gets the message).

• Hence, Option (3) is the authentic thematic proverb.

### Analysis of Other Options:

• Option (1): Carrying one's household everywhere.

• Option (2): Describing an inherently toxic villain.

• Option (4): A ploy boomeranging on the teacher.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: In Marathi rhetoric, allegorical reprimand aimed at a third party is captured by the proverb 'Leki bole sune laage'.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) विंचवाचे बिहाड पाठीवर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) तुका म्हणे विंचवाची नांगी । तैसा दुर्जन सर्वांगी ॥ (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) लेकी बोले सुने लागे (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (३) लेकी बोले सुने लागे**[/gold]

✗ पर्याय (4) गुरुची विद्या गुरुला (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

महत्त्वाच्या म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी भाषा)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मराठी भाषा व व्याकरण विषयांतर्गत 'म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मराठी भाषा व व्याकरण विषयातील 'म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'लेकी बोले सुने लागे' हे असून ते 'म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'म्हणी व त्यांचे व्यावहारिक अर्थ' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

सांबाच्या पिंडीते बससी अधिष्ठूनि वृश्चिका आज । तो आश्रय तुटता खेटर उतरील तुझा माज ।। यांतून प्रगट होणारी म्हण

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन