🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मराठी भाषा व व्याकरण Clerk Typist Mains 2026 MEDIUM

पुढील पैकी कोणते वृत्त हे मात्रावृत्त आहे?

EN Which of the following poetic metres is a Matra Vritta (quantitative metre)?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

पादाकुलक

Padakulak

मालिनी

Malini

शिखरिणी

Shikharini

मंदाक्रांता

Mandakranta

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय १ (पादाकुलक)

सविस्तर विश्लेषण:

वृत्तांचे वर्गीकरण प्रामुख्याने दोन प्रकारांत होते: (१) अक्षरगणवृत्ते आणि (२) मात्रावृत्ते.

१. पादाकुलक (मात्रावृत्त): पादाकुलक हे ४ चरणांचे मात्रावृत्त आहे. याच्या प्रत्येक चरणात १६ मात्रा असतात (साधारणपणे चरणाच्या शेवटी दोन गुरू किंवा लघु-गुरू येतात). उदा. 'जरी उध्दरणी व्यय न तिच्या घडे...'

२. मालिनी (अक्षरगणवृत्त): १५ अक्षरे (गण: न न म य य, यती: ८ व्या व १५ व्या अक्षरावर).

३. शिखरिणी (अक्षरगणवृत्त): १७ अक्षरे (गण: य म न स भ ल ग, यती: ६ व्या व १७ व्या अक्षरावर).

४. मंदाक्रांता (अक्षरगणवृत्त): १७ अक्षरे (गण: म भ न त त ग ग, यती: ४ थ्या, १० व्या व १७ व्या अक्षरावर).

• मालिनी, शिखरिणी व मंदाक्रांता ही तिन्ही अक्षरगणवृत्ते आहेत, तर पादाकुलक हे मात्रावृत्त आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• प्रमुख अक्षरगणवृत्ते: भुजंगप्रयात (१२ अक्षरे - य य य य), वसंततिलका (१४ अक्षरे - त भ ज ज ग ग), मालिनी (१५ अक्षरे), शार्दूलविक्रीडित (१९ अक्षरे - म स ज स त त ग).

• प्रमुख मात्रावृत्ते: पादाकुलक (१६ मात्रा), दिंडी (१९ मात्रा), साकी (२८ मात्रा), फटका (३० किंवा ३२ मात्रा).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 1 (Padakulak)

Detailed Explanation:

Poetic metres in Marathi prosody are classified primarily into: (1) Akshargan Vritta (syllabic metres based on fixed gana sequences) and (2) Matra Vritta (quantitative metres based on moraic count).

1. Padakulak (Matra Vritta): It has 4 lines (charan), each containing 16 matras (morae). Hence, it is a Matra Vritta.

2. Malini (Akshargan Vritta): 15 syllables per line (Gana formula: na-na-ma-ya-ya).

3. Shikharini (Akshargan Vritta): 17 syllables per line (Gana formula: ya-ma-na-sa-bha-la-ga).

4. Mandakranta (Akshargan Vritta): 17 syllables per line (Gana formula: ma-bha-na-ta-ta-ga-ga).

• Therefore, Padakulak is the Matra Vritta among the options.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Key Akshargan Vrittas: Bhujangaprayat (12 syllables - ya ya ya ya), Vasantatilaka (14 syllables), Shardulvikridit (19 syllables).

• Key Matra Vrittas: Padakulak (16 matras), Dindi (19 matras), Saki (28 matras), Phataka (30/32 matras).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) पादाकुलक (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय १ (पादाकुलक)**

⚠️ पर्याय (2) मालिनी (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) शिखरिणी (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) मंदाक्रांता (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'वृत्ते, छंद व काव्यरचना प्रकार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी भाषा)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: वृत्ते, छंद व काव्यरचना प्रकार

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'वृत्ते, छंद व काव्यरचना प्रकार' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मराठी भाषा व व्याकरण विषयांतर्गत 'वृत्ते, छंद व काव्यरचना प्रकार' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मराठी भाषा व व्याकरण विषयातील 'वृत्ते, छंद व काव्यरचना प्रकार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'पादाकुलक' हे असून ते 'वृत्ते, छंद व काव्यरचना प्रकार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'वृत्ते, छंद व काव्यरचना प्रकार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

पुढील पैकी कोणते वृत्त हे मात्रावृत्त आहे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन