अचूक उत्तर: पर्याय (3) दोन्ही
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान अ बरोबर आहे: सर्वोच्च न्यायालयाने उन्नीकृष्णन खटल्यात (1993) स्पष्ट केले होते की शिक्षणाचा हक्क केवळ १४ वर्षे वयापर्यंतच मूलभूत हक्क आहे, उच्च शिक्षणासाठी नाही. यानंतर 86 व्या घटनादुरुस्तीने (2002) समाविष्ट केलेल्या अनुच्छेद 21A नुसार केवळ ६ ते १४ वर्षे वयोगटातील बालकांसाठी प्राथमिक शिक्षण (Elementary education) हाच मूलभूत हक्क आहे; उच्च किंवा व्यावसायिक शिक्षणाचा यात समावेश होत नाही.
•
विधान ब बरोबर आहे: कलम 21A मधील मूलभूत हक्काची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी करण्यासाठी संसदेने ऑगस्ट 2009 मध्ये 'बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा हक्क अधिनियम, 2009' (RTE Act, 2009) संमत केला, जो 1 एप्रिल 2010 पासून लागू झाला.
त्यामुळे अ आणि ब ही दोन्ही विधाने बरोबर आहेत.
📌 MPSC परीक्षा टीप: कलम 21A केवळ ६ ते १४ वर्षे वयोगटातील प्राथमिक शिक्षणापुरते मर्यादित आहे. उच्च व व्यावसायिक शिक्षण हा मूलभूत हक्क नाही. RTE कायदा संसदेने 2009 मध्ये संमत केला.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Both
Detailed Analysis:
•
Statement a is correct: Under Article 21A (inserted by the 86th Constitutional Amendment Act, 2002), the Fundamental Right to education is strictly limited to elementary/primary education for children aged 6 to 14 years. Higher, technical, or professional education is not a fundamental right (*Unni Krishnan v. State of A.P., 1993*).
•
Statement b is correct: To give statutory and operational effect to Article 21A, Parliament enacted the *Right of Children to Free and Compulsory Education Act, 2009* (RTE Act), which came into force on 1 April 2010.
Therefore, both statements a and b are correct.
📌 MPSC Exam Tip: Article 21A covers elementary education exclusively (ages 6 to 14). It does not guarantee higher education as a fundamental right. The RTE Act was passed in 2009.
