🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

चालू घडामोडी MPSC Exam PYQ 2026 MEDIUM

सर्वोच्च न्यायालयाने नोव्हेंबर 2024 मध्ये भारतीय राज्यघटनेच्या सरनाम्यात (Preamble) 42 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे समाविष्ट केलेल्या कोणत्या शब्दांच्या वैधतेवर शिक्कामोर्तब केले?

EN In November 2024, the Supreme Court of India upheld the validity of the inclusion of which words in the Preamble to the Indian Constitution inserted via the 42nd Amendment Act?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

धर्मनिरपेक्ष (Secular) आणि समाजवादी (Socialist)

Secular and Socialist

प्रजासत्ताक (Republic) आणि न्याय (Justice)

Republic and Justice

स्वातंत्र्य (Liberty) आणि समानता (Equality)

Liberty and Equality

सार्वभौम (Sovereign) आणि लोकशाही (Democratic)

Sovereign and Democratic

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (1) धर्मनिरपेक्ष (Secular) आणि समाजवादी (Socialist)

स्पष्टीकरण:

• पार्श्वभूमी: नोव्हेंबर 2024 मध्ये भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने सरनाम्यातून 'समाजवादी' (Socialist) आणि 'धर्मनिरपेक्ष' (Secular) हे शब्द वगळण्याची मागणी करणाऱ्या याचिका फेटाळून लावत त्यांचा समावेश कायदेशीरदृष्ट्या वैध ठरवला.

• न्यायालयाचे निरीक्षण: सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की संविधानातील 'धर्मनिरपेक्षता' म्हणजे सर्व धर्मांना समान वागणूक (सर्वधर्म समभाव) आणि 'समाजवाद' म्हणजे कल्याणकारी राज्य व सामाजिक न्यायाची कटिबद्धता, जे भारतीय राज्यघटनेच्या मूलभूत संरचनेचे (Basic Structure) अविभाज्य भाग आहेत.

• 42 वी घटनादुरुस्ती (1976): 42 व्या घटनादुरुस्ती कायद्याद्वारे सरनाम्यात 'समाजवादी', 'धर्मनिरपेक्ष' आणि 'अखंडता' (Integrity) या तीन शब्दांचा समावेश करण्यात आला होता.

• सरनाम्याची दुरुस्ती: केशवानंद भारती खटला (1973) मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने ठरवले की कलम 368 अंतर्गत मूलभूत संरचनेला धक्का न लावता सरनाम्यात सुधारणा करता येते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: सरनाम्यामध्ये आजवर केवळ एकदाच (42 वी घटनादुरुस्ती, 1976) बदल करण्यात आला असून याद्वारे 'सार्वभौम लोकशाही प्रजासत्ताक' ऐवजी 'सार्वभौम समाजवादी धर्मनिरपेक्ष लोकशाही प्रजासत्ताक' अशी रचना झाली.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) Secular and Socialist

Explanation:

• Background: In November 2024, the Supreme Court of India dismissed petitions challenging the inclusion of the words 'Socialist' and 'Secular' in the Preamble, upholding their constitutional validity.

• Court's Rationale: The Court observed that 'secularism' in the Indian context denotes equal treatment and respect for all religions (Sarva Dharma Sambhava), and 'socialism' represents social justice and welfare state orientation, reflecting core values of the basic structure.

• 42nd Amendment Act (1976): The 42nd Constitutional Amendment added three words to the Preamble: 'Socialist', 'Secular', and 'Integrity'.

• Amendability of Preamble: In the landmark Kesavananda Bharati case (1973), the Supreme Court ruled that the Preamble is an integral part of the Constitution and can be amended under Article 368 without altering the Basic Structure.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: The Preamble of the Indian Constitution has been amended only once till date by the 42nd Constitutional Amendment Act, 1976.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) धर्मनिरपेक्ष (Secular) आणि समाजवादी (Socialist) (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (1) धर्मनिरपेक्ष (Secular) आणि समाजवादी (Socialist)**[/gold]

⚠️ पर्याय (2) प्रजासत्ताक (Republic) आणि न्याय (Justice) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) स्वातंत्र्य (Liberty) आणि समानता (Equality) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) सार्वभौम (Sovereign) आणि लोकशाही (Democratic) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'नोव्हेंबर २०२४' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी

quiz 78 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 78 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्र चालू घडामोडी - जानेवारी २०२६ सराव चाचणी

quiz 10 प्रश्न timer 15 मिनिटे military_tech 10 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: नोव्हेंबर २०२४

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'नोव्हेंबर २०२४' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: चालू घडामोडी विषयांतर्गत 'नोव्हेंबर २०२४' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: चालू घडामोडी विषयातील 'नोव्हेंबर २०२४' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'धर्मनिरपेक्ष (Secular) आणि समाजवादी (Socialist)' हे असून ते 'नोव्हेंबर २०२४' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'नोव्हेंबर २०२४' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन