नोव्हेंबर 2024 मध्ये भारताचे 15 वे नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक (CAG) म्हणून कोणाची नियुक्ती करण्यात आली आहे?
EN
Who was appointed as the 15th Comptroller and Auditor General (CAG) of India in November 2024?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण
अचूक उत्तर: पर्याय (2) के. संजय मूर्ती (K. Sanjay Murthy)
स्पष्टीकरण:
•
नियुक्ती: नोव्हेंबर 2024 मध्ये राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी के. संजय मूर्ती (K. Sanjay Murthy, IAS 1989 बॅच) यांची भारताचे नवे नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक (CAG) म्हणून नियुक्ती केली.
•
उत्तराधिकारी: त्यांनी गिरीश चंद्र मुर्मू (G. C. Murmu) यांची जागा घेतली, ज्यांचा कार्यकाळ 20 नोव्हेंबर 2024 रोजी समाप्त झाला.
•
घटनात्मक तरतूद:
•
कलम 148: भारतासाठी एक कॅग असेल, ज्यांची नियुक्ती राष्ट्रपतींद्वारे वॉरंटद्वारे केली जाते.
•
कार्यकाळ: 6 वर्षे किंवा वयाची 65 वर्षे पूर्ण होईपर्यंत (जे आधी असेल ते).
•
शपथ: राष्ट्रपतींद्वारे तिसऱ्या अनुसूचीनुसार शपथ दिली जाते.
•
महत्त्व: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी कॅग (CAG) हे "भारतीय राज्यघटनेतील सर्वात महत्त्वाचे अधिकारी" असतील असे म्हटले होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: व्ही. नरहरी राव हे स्वतंत्र भारताचे पहिले कॅग (1948–1954) होते. कॅगचा पगार सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांइतका असतो आणि तो भारताच्या संचित निधीवर भारित (Charged) असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) K. Sanjay Murthy
Explanation:
•
Appointment: In November 2024, President Droupadi Murmu appointed veteran IAS officer K. Sanjay Murthy as the 15th Comptroller and Auditor General (CAG) of India.
•
Predecessor: He succeeded Girish Chandra Murmu, whose tenure concluded on 20 November 2024.
•
Constitutional Provisions:
•
Article 148: Establishes the independent office of the CAG, appointed by the President by warrant under hand and seal.
•
Tenure: 6 years or until the age of 65 years, whichever is earlier.
•
Oath: Administered by the President according to the Third Schedule.
•
Significance: Dr. B. R. Ambedkar considered the CAG as arguably the most important officer under the Constitution of India.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: V. Narahari Rao served as the first CAG of independent India (1948–1954). The CAG's salary is charged upon the Consolidated Fund of India.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) जितेंद्र कुमार (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) के. संजय मूर्ती (K. Sanjay Murthy) (अचूक उत्तर):
[gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (2) के. संजय मूर्ती (K. Sanjay Murthy)**[/gold]
⚠️ पर्याय (3) अर्धेन्दू सेन (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) भास्कर खुल्बे (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'नोव्हेंबर २०२४' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
महाराष्ट्र चालू घडामोडी - जानेवारी २०२६ सराव चाचणी
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: नोव्हेंबर २०२४
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'नोव्हेंबर २०२४' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: चालू घडामोडी विषयांतर्गत 'नोव्हेंबर २०२४' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: चालू घडामोडी विषयातील 'नोव्हेंबर २०२४' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'के. संजय मूर्ती (K. Sanjay Murthy)' हे असून ते 'नोव्हेंबर २०२४' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'नोव्हेंबर २०२४' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.