अ) महाराष्ट्रातील नदी प्रणाल्यांचे सर्वात मोठे क्षेत्र गोदावरी असून, सर्वात कमी नर्मदा नदीचे आहे. ब) गोदावरी नदी खालोखाल क्षेत्र भिमानदी प्रणालीचे क्षेत्रफळ असून, त्या खालोखाल कोकणातील नदी प्रणाल्यांचा क्रमांक लागतो. वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहेत?
EN
a) Among river systems in Maharashtra, Godavari has the largest area, while Narmada has the smallest area.
b) Following Godavari, the Bhima river system ranks second in area, followed by Konkan river systems.
Which of the above statements is/are correct?
उत्तर: अ बरोबर ब चूक (पर्याय २)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
विधान अ बरोबर आहे: महाराष्ट्रात गोदावरी खोऱ्याने सर्वाधिक क्षेत्र (सुमारे ४९%) व्यापले आहे, तर नर्मदा नदीने सर्वात कमी क्षेत्र (केवळ ०.५% किंवा सुमारे १,६६४ चौ.किमी.) व्यापले आहे.
•
विधान ब चुकीचे आहे: क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात मोठे नदी खोरे तापी-पूर्णा खोरे (सुमारे १६.७% / ५१,५०४ चौ.किमी.) आहे, भीमा खोरे नाही.
•
खोऱ्यांच्या क्षेत्रफळाचा उतरता क्रम: गोदावरी (४९%) > तापी-पूर्णा (~१६.७%) > भीमा (~१५%) > कोकण (~१०.२%) > कृष्णा (~७.६%) > नर्मदा (~०.५%).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्रातील नदी खोऱ्यांचे क्षेत्रफळानुसार स्थान:
1.
गोदावरी: ४९% (सर्वात मोठे)
2.
तापी-पूर्णा: १६.७%
3.
भीमा: १५%
4.
कोकणातील नद्या: १०.२%
5.
कृष्णा: ७.६%
6.
नर्मदा: ०.५% (सर्वात लहान)
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: a is correct, b is incorrect (Option 2)
Key Points:
•
Statement (a) is correct: Godavari occupies the largest drainage area in Maharashtra (~49%), while Narmada occupies the smallest footprint (barely 0.5% or ~1,664 sq km along the Nandurbar border).
•
Statement (b) is incorrect: The second largest basin in terms of area in Maharashtra is the Tapi-Purna basin (~16.7%), not the Bhima basin.
•
Descending hierarchy of river basin areas in Maharashtra: Godavari (49%) > Tapi-Purna (~16.7%) > Bhima (~15%) > Konkan rivers (~10.2%) > Krishna (~7.6%) > Narmada (~0.5%).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Basin Area Hierarchy in Maharashtra:
1.
Godavari: ~49% (Largest)
2.
Tapi-Purna: ~16.7%
3.
Bhima: ~15%
4.
Konkan coastal rivers: ~10.2%
5.
Krishna (Upper Krishna): ~7.6%
6.
Narmada: ~0.5% (Smallest)