पुढील दोन विधानांतील कोणते बरोबर आहे.? अ) सन 1951, 1961 व 1971 च्या जनगणनेकरिता साक्षरता दर 5 वर्षे व अधिक वयांच्या लोकांसाठी काढण्यात आला होता. ब) सन 1981, 1991 व 2001 च्या जनगणनेकरिता साक्षरता दर 7 वर्षे व अधिक वयांच्या लोकांसाठी काढण्यात आला. पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following two statements is/are correct?
(a) For the 1951, 1961, and 1971 censuses, the literacy rate was calculated for the population aged 5 years and above.
(b) For the 1981, 1991, and 2001 censuses, the literacy rate was calculated for the population aged 7 years and above.
Alternative answers:
उत्तर: विधाने अ व ब दोन्ही बरोबर आहेत. (पर्याय 3)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
साक्षरता मोजणीचे निकष (Census Literacy Criteria):
•
विधान (अ) बरोबर: 1951, 1961 आणि 1971 च्या जनगणनेत 'साक्षरता दर' हा 5 वर्षे व त्याहून अधिक वयाच्या लोकसंख्येसाठी काढला जात होता (कच्चा साक्षरता दर).
•
विधान (ब) बरोबर: 1981 च्या जनगणनेपासून आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार (UNESCO) निकष बदलण्यात आला आणि 1981, 1991, 2001 व 2011 च्या जनगणनेत 7 वर्षे व त्याहून अधिक वयाच्या व्यक्तींसाठी 'प्रभावी साक्षरता दर' (Effective Literacy Rate) मोजण्यात आला.
•
त्यामुळे दोन्ही विधाने पूर्णपणे बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
जनगणनेनुसार: 'जी व्यक्ती कोणत्याही भाषेत समजून-उमजून लिहू आणि वाचू शकते, तिला साक्षर मानले जाते'.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Both statements (a) and (b) are correct. (Option 3)
Key Points:
•
Census Literacy Measurement Standards:
•
Statement (a) is correct: During the 1951, 1961, and 1971 decennial censuses, the literacy rate was computed taking the population aged 5 years and above as the baseline denominator.
•
Statement (b) is correct: Starting from the 1981 Census (and consolidated in 1991, 2001, and 2011), the formula was aligned with UNESCO norms, defining the Effective Literacy Rate exclusively for persons aged 7 years and above.
•
Both statements are factually authentic.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Effective Literacy Rate formula = (Number of literate persons aged 7 and above / Total population aged 7 and above) * 100.