खालीलपैकी कोणता घटक भारतात मान्सून वारे वाहण्यासाठी कारणीभूत आहे?
EN
Which of the following factors is responsible for the blowing of monsoon winds into India?
उत्तर: वरील सर्व (पर्याय 4)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
भारतीय मान्सूनच्या निर्मितीसाठी आणि प्रवाहासाठी अनेक भौगोलिक घटक एकत्रितपणे कारणीभूत ठरतात:
1.
भूमीखंड आणि महासागराचे विषम तापणे: भारताचा विस्तृत भूभाग उन्हाळ्यात अतिउष्ण होतो तर तिन्ही बाजूंचा समुद्र तुलनेने थंड राहतो, ज्यामुळे तीव्र कमी दाबाचे क्षेत्र निर्माण होते.
2.
तिन्ही बाजूंचा समुद्र (अरबी समुद्र, हिंदी महासागर, बंगालचा उपसागर): यामुळे वारे जमिनीवर येताना प्रचंड प्रमाणात बाष्प सोबत आणतात.
3.
उच्च वातावरणातील जेट प्रवाह (उपोष्णकटिबंधीय पश्चिमेकडील जेट व सोमाली/पूर्वेकडील जेट प्रवाह): तिबेटच्या पठाराचे तापणे आणि जेट प्रवाहांचे स्थलांतर मान्सून वारे आकर्षित करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते.
•
त्यामुळे वरील सर्व घटक मान्सून वारे वाहण्यासाठी जबाबदार आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
मान्सून हा केवळ स्थानिक खारे व मतलई वाऱ्यांचा मोठा आविष्कार नसून तो जागतिक वातावरणीय अभिसरण (Global atmospheric circulation), आंतर-उष्णकटिबंधीय केंद्रीभवन क्षेत्र (ITCZ) आणि जेट प्रवाहांच्या गतिशीलतेचा परिणाम आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: All of the above (Option 4)
Key Points:
•
The origin, onset, and progression of the Indian summer monsoon are governed by a complex synergy of multiple geographic mechanisms:
1.
Differential heating of land and sea: The massive Indian subcontinent heats rapidly during spring and summer compared to the surrounding Indian Ocean, establishing an intense continental low-pressure trough.
2.
Tri-coastal maritime expanse: The Arabian Sea, Indian Ocean, and Bay of Bengal provide immense reservoirs of moisture for incoming winds.
3.
Upper tropospheric jet streams: The northward displacement of the subtropical westerly jet stream across the Himalayas and the onset of the Tropical Easterly Jet (TEJ) over the peninsula govern the monsoon circulation.
•
Hence, all listed mechanisms are fundamental causes.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Indian monsoon is driven by both thermal contrasts (Halley's concept) and dynamic atmospheric shifts, notably ITCZ migration and the Somali low-level jet.