IoT उपकरण संप्रेषणासाठी कोणता प्रोटोकॉल सामान्यतः वापरला जातो ?
EN
Which protocol is commonly used for communication between IoT devices?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण
योग्य उत्तर: पर्याय १ (MQTT / Message Queuing Telemetry Transport)
स्पष्टीकरण:
•
MQTT (Message Queuing Telemetry Transport): इंटरनेट ऑफ थिंग्स (IoT) उपकरणांदरम्यान संवादासाठी 'MQTT' हा प्रोटोकॉल सर्वाधिक लोकप्रिय आणि मानक मानला जातो.
•
वैशिष्ट्ये:
•
हा अतिशय हलका (Lightweight) आणि कमी बँडविड्थ वापरणारा 'पब्लिश-सबस्क्राइब' (Publish-Subscribe) मेसेजिंग प्रोटोकॉल आहे.
•
बॅटरीवर चालणाऱ्या आणि मर्यादित प्रक्रिया क्षमता असलेल्या सेन्सर्ससाठी हा HTTP पेक्षा खूप अधिक कार्यक्षम ठरतो.
•
इतर पर्याय:
•
HTTP, FTP, SMTP हे पारंपारिक वेब, फाईल आणि ई-मेल ट्रान्सफरचे प्रोटोकॉल्स आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
IoT उपकरणांमधील कमी बँडविड्थच्या संप्रेषणासाठी प्रामुख्याने MQTT (Message Queuing Telemetry Transport) हा हलका मेसेजिंग प्रोटोकॉल वापरला जातो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (MQTT / Message Queuing Telemetry Transport)
Explanation:
•
MQTT (Message Queuing Telemetry Transport) is an open, OASIS-standardized, ultra-lightweight publish/subscribe network protocol engineered specifically for machine-to-machine (M2M) and Internet of Things (IoT) communication.
•
Because IoT sensors and embedded microcontrollers operate with severe battery, memory, and bandwidth constraints, MQTT minimizes network overhead compared to heavy text-based protocols like HTTP.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The lightweight publish-subscribe protocol universally adopted for IoT device communication is MQTT.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) MQTT (अचूक उत्तर):
योग्य उत्तर:** पर्याय १ (MQTT / Message Queuing Telemetry Transport)
⚠️ पर्याय (2) HTTP (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) FTP (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) SMTP (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'संगणक परिचय, घटक, हार्डवेअर व इनपुट-आउटपुट साधने' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: संगणक परिचय, घटक, हार्डवेअर व इनपुट-आउटपुट साधने
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'संगणक परिचय, घटक, हार्डवेअर व इनपुट-आउटपुट साधने' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'संगणक परिचय, घटक, हार्डवेअर व इनपुट-आउटपुट साधने' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'संगणक परिचय, घटक, हार्डवेअर व इनपुट-आउटपुट साधने' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'MQTT' हे असून ते 'संगणक परिचय, घटक, हार्डवेअर व इनपुट-आउटपुट साधने' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'संगणक परिचय, घटक, हार्डवेअर व इनपुट-आउटपुट साधने' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.