🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Maharashtra Zilla Parishad Bharti (ZP) 2024 MEDIUM

मराठी भाषेतील उत्तमोत्तम ग्रंथांना उत्तेजन देण्यासाठी आणि ग्रंथालयांच्या चळवळीला गती देण्यासाठी १८९४ मध्ये नाशिक येथे 'ग्रंथोत्तेजक मंडळी' (सार्वजनिक वाचनालय) ची स्थापना कोणाच्या पुढाकाराने झाली होती?

EN Under whose visionary guidance was the 'Granthottejak Mandali' established at Nashik in 1894 to encourage Marathi literature and library dissemination?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर
V. D. Savarkar
B
वि. वा. शिरवाडकर (कुसुमाग्रज)
V. V. Shirwadkar (Kusumagraj)
C
न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे
Justice Mahadev Govind Ranade
D
अनंत लक्ष्मण कान्हेरे
Anant Laxman Kanhere
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (३) न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे

सविस्तर विश्लेषण व ग्रंथोत्तेजक मंडळी (नाशिक):

• न्या. म. गो. रानडे यांचे योगदान: महाराष्ट्रातील प्रबोधन युगाचे अध्वर्यू न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे यांनी मराठी भाषा, इतिहास आणि साहित्याच्या संवर्धनासाठी 'दख्खन ग्रंथोत्तेजक मंडळी' (पुणे - १८७८) स्थापन केली होती.
• नाशिक येथील संस्था (१८९४): न्या. रानडे नाशिकमध्ये न्यायाधीश असताना त्यांनी स्थानिक विद्वानांच्या सहकार्याने १८९४ मध्ये नाशिक येथे 'ग्रंथोत्तेजक मंडळी' ची स्थापना केली. या मंडळीने मराठी भाषेतील नवीन व दर्जेदार ग्रंथांना पारितोषिके देणे, ग्रंथ प्रकाशित करणे आणि ग्रंथालये सुरू करण्याचे मोलाचे कार्य केले.
• इतर संस्था: न्या. रानडे यांनी वक्तृत्वोत्तेजक सभा, वसंत व्याख्यानमाला (१८७५) आणि औद्योगिक परिषद (१८९०) सुरू केल्या.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (१): वि. दा. सावरकरांनी नाशिकमध्ये १९०० मध्ये 'मित्रमेळा' आणि १९०४ मध्ये 'अभिनव भारत' स्थापन केली.
• पर्याय (२): कुसुमाग्रज हे ज्ञानपीठ विजेते आधुनिक कवी व नाटककार होते.
• पर्याय (४): अनंत कान्हेरे यांनी १९०९ मध्ये जॅक्सनचा वध केला.

म्हणून अचूक पर्याय (३) आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: न्या. रानडे यांनी १८७८ मध्ये पुण्यात भरलेल्या 'पहिल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे' अध्यक्षपद भूषवले होते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) Justice Mahadev Govind Ranade

Detailed Analysis & Granthottejak Mandali (Nashik):

• Justice M. G. Ranade's Vision: Justice Mahadev Govind Ranade was a central pillar of Maharashtra's socio-cultural renaissance, founding the original Deccan Vernacular Translation Society (*Granthottejak Mandali*) at Pune in 1878 to subsidize and publish quality Marathi literature.
• Nashik Chapter (1894): During his tenure in the judicial services at Nashik, Justice Ranade initiated the Granthottejak Mandali in Nashik in 1894 alongside local scholars to promote public libraries, reading culture, and literary prizes for native Marathi authors.
• Allied Foundations: Ranade also established the *Vasant Vyakhyanmala* (Spring Lecture Series in 1875) and the Industrial Conference of Western India (1890).

Analysis of Other Options:

• Option (1): V. D. Savarkar founded *Mitra Mela* (1900) and *Abhinav Bharat* (1904) at Nashik.
• Option (2): V. V. Shirwadkar (Kusumagraj) was a 20th-century Jnanpith laureate poet.
• Option (4): Anant Kanhere was the revolutionary martyr of the 1909 Jackson action.

Hence, the accurate choice is Option (3).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Justice Ranade presided over the very First Marathi Sahitya Sammelan held at Pune in 1878.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) वि. वा. शिरवाडकर (कुसुमाग्रज) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (३) न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे**[/gold]
✗ पर्याय (4) अनंत लक्ष्मण कान्हेरे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी
quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →