खालीलपैकी कोणता खडक हा रूपांतरित खडक नाही ?
उत्तर: वालुकाश्म (Sandstone)
उत्तर: वालुकाश्म (Sandstone)
उत्तर: पर्याय 2 (वालुकाश्म)
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर वालुकाश्म आहे.
वालुकाश्म हा रुपांतरीत खडक नाही.
रूपांतरित खडक हे असे खडक आहेत जे तयार होतांना तीव्र उष्णता किंवा दाबामुळे त्यांच्या रुपात बदल झाला आहे.
भूकवचातील अत्यंत खोलवर असलेल्या अति उष्ण आणि दाबाच्या परिस्थितीमध्ये वालुकामय आणि अग्निजन्य खडक दोन्ही रूपांतरित खडकात परावर्तीत होऊ शकतात.
जेव्हा पृथ्वीच्या अंतर्गत भागातून उष्म वितळलेला खडक ज्याला मॅग्मा म्हणतात, त्याच्या अंतर्भेदामुळे खडक गरम होतो तेव्हा स्थानिकपणे रूपांतरित खडक तयार होतो.
पट्टीताश्म (नाइस) , स्लेट, संगमरवर, शिस्ट आणि क्वार्टझाइट ही रूपांतरित खडकाची काही उदाहरणे आहेत.
रूपांतरानंतर संगमरवर, स्लेट आणि क्वार्ट्ज हे खडक तयार होतात. तीव्र तापमान आणि दाबामुळे ते त्यांच्या मूळ स्वरूपात बदलतात.
स्पर्शी, प्रादेशिक आणि गतिक हे रूपांतरणा चे तीन प्रकार आहेत.
जेव्हा मॅग्मा आधीपासूनच अस्तित्त्वात असलेल्या खडकाच्या संपर्कात येतो तेव्हा स्पर्शी रूपांतरण होते.
वालुकाश्म:
वालुकाश्म हा एक वालुकामय खडक आहे जो वाळूच्या आकाराचे खनिजे, खडक किंवा सेंद्रिय पदार्थाचा बनलेला असतो.
यामध्ये वाळूचे कण एकत्रित ठेवणारे सिमेंटिंग साहित्य याचाही समावेश होतो आणि त्यामध्ये वाळूच्या कणांमधील रिक्त जागा व्यापणारे गाळ किंवा चिकणमातीच्या आकाराचे कण असू शकतात.
वालुकाश्म हा एक वालुकामय खडक आहे जो मुख्यत: क्वार्ट्ज (स्फटिक) वाळूचा बनलेला असतो, परंतु त्यातही फेल्डस्पर आणि तसेच गाळ व चिकणमाती देखील असू शकते.
90% पेक्षा जास्त क्वार्ट्ज असणार्या वालुकाश्म खडकाला क्वार्टझमय वालुकाश्म असे म्हणतात.
📌 MPSC परीक्षा टीप: २०११ च्या जनगणनेनुसार महाराष्ट्राची लोकसंख्या घनता (३६५), साक्षरता प्रमाण (८२.३%) आणि लिंगगुणोत्तर (९२९) यांसारखी आकडेवारी आणि जिल्हानिहाय क्रमवारी हमखास विचारली जाते.
Answer: Option 2 (Sandstone)
Explanation:
Sandstone is NOT a metamorphic rock .
Key Points
Metamorphic rocks are rocks that have become changed by intense heat or pressure while forming.
In the very hot and pressured conditions deep inside the Earth's crust, both sedimentary and igneous rocks can be changed into metamorphic rock.
Metamorphic rock can be formed locally when rock is heated by the intrusion of hot molten rock called magma from the Earth's interior.
Some examples of metamorphic rocks are gneiss, slate, marble, schist, and quartzite.
Marble, Slate, and quartz are formed after metamorphism. They changed in their original form due to extreme temperatures and pressure.
The three types of metamorphism are Contact, Regional, and Dynamic metamorphism.
Contact Metamorphism occurs when magma comes in contact with an already existing body of rock.
Additional Information
Sandstone :
Sandstone is a sedimentary rock composed of sand-size grains of mineral, rock, or organic material.
It also contains a cementing material that binds the sand grains together and may contain a matrix of silt- or clay-size particles that occupy the spaces between the sand grains.
Sandstone is a sedimentary rock composed mostly of quartz sand, but it can also contain significant amounts of feldspar, and sometimes silt and clay.
Sandstone that contains more than 90% quartz is called quartzose sandstone.
📌 MPSC Exam Tip: Census 2011 statistical metrics for Maharashtra—including density (365), literacy (82.3%), and sex ratio (929)—along with top/bottom district rankings, are frequently examined.
'भारताचा भूगोल' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारताचा भूगोल' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'भारताचा भूगोल' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.