🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Maharashtra Police Constable (Mumbai) Official Paper (Held On: 17 May, 2017) 2017 MEDIUM

महात्मा फुले यांनी शिक्षणाबाबत कोणत्या आयोगासमोर साक्ष दिली?

EN Mahatma Phule gave testimony in front of which commission regarding education?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
हंटर आयोग
Hunter Commission
B
सायमन आयोग
Simon Commission
C
विद्यापीठ अनुदान आयोग
University Grants Commission
D
मेकॅले आयोग
Macaulay commission
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (1) [हंटर आयोग]

स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर हंटर आयोग हे आहे.

📌 Key Points

​महात्मा ज्योतिबा फुले यांनी 1881 मध्ये हंटर आयोग (शिक्षण आयोग) यासमोर शिक्षणासंबंधीची साक्ष दिली.

• फुले हे न्याय, समानता आणि मुक्तीच्या चळवळीस जबाबदार होते.
• कामगार, अस्पृश्य आणि महिलांच्या स्वातंत्र्याची मागणी करणारी पहिली व्यक्ती

हंटर आयोग:

• सर विल्यम हंटर यांच्या अध्यक्षतेखाली (लॉर्ड रिपनद्वारे नियुक्ती)
• भारतातील प्राथमिक शिक्षणाशी संबंधित बाबी शोधण्यासाठी स्थापन

हंटर आयोगाच्या प्रमुख शिफारसीः​

• कनिष्ट संवर्गातील सरकारी नोकरीसाठी साक्षरतेला प्राधान्य
• ग्रामीण व मागासवर्गीय भागात प्राथमिक शाळांचा विस्तार
• प्राथमिक शाळा शिक्षण व्यवस्थापन स्वराज्य अधिनियमानुसार जिल्हा व नगरपालिका मंडळांकडून हाताळले जातील
• शहरी शाळांद्वारे ग्रामीण शाळांना देण्यात आलेल्या निधीचा गैरवापर रोखण्यासाठी ग्रामीण व शहरी शाळांसाठी निधी वेगळा करणे
• खासगी पक्ष माध्यमिक शाळा स्थापन करतील
• खासगी शाळांना मार्गदर्शन करण्यासाठी शासनाने प्रत्येक जिल्ह्यात मॉडेल शाळा उघडणे
• शैक्षणिक आणि व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसह शालेय अभ्यासक्रमाची विभागणी
• मुलींच्या शिक्षणाची विशेष काळजी
• मिशनरी शाळांना परावृत्त करणे

📌 Important Points

• हंटर आयोगाच्या शिफारशी ब्रिटीश भारत सरकारच्या शाळांपुरत्याच मर्यादित होत्या.
• निधीअभावी पारंपारिक शाळा बंद झाल्या ज्यामुळे प्राथमिक शाळांवर थेट परिणाम करणाऱ्या सरकारी शाळांकडील ओढा वाढला

📌 Additional Information

• सायमन आयोग- (1928) सर जॉन सायमन यांच्या नेतृत्वात ब्रिटिश भारतात घटनात्मक सुधारणांचा अभ्यास करण्यासाठी
• शैक्षणिक दर्जा राखण्यासाठी विद्यापीठ अनुदान आयोग - (1956); भारत सरकारने UGC कायदा 1956 नुसार स्थापन
• मेकॅले आयोग - (1834) लॉर्ड मेकॅले यांच्या नेतृत्वात ब्रिटिश राजवटीतील पहिला विधी आयोग, ज्याने भारतात कायदे सुधारणांचे काम केले

⚠️ Mistake Points

• स्वतंत्र भारताचा पहिला विधी आयोग- 1955 (3-वर्षांचा कार्यकाळ)

पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय 1 (अचूक उत्तर): 'हंटर आयोग' हे दिलेल्या प्रश्नाचे योग्य उत्तर आहे.
• पर्याय 2: 'सायमन आयोग' हा पर्याय चुकीचा आहे.
• पर्याय 3: 'विद्यापीठ अनुदान आयोग' हा पर्याय चुकीचा आहे.
• पर्याय 4: 'मेकॅले आयोग' हा पर्याय चुकीचा आहे.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 पोलीस भरती परीक्षा टीप: पोलीस भरती सामान्य ज्ञानात महाराष्ट्राचा इतिहास, समाजसुधारक, चालू घडामोडी आणि भारतीय राज्यघटनेतील मूलभूत हक्क या घटकांवर भर द्या.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) [Hunter Commission]

Explanation:

The correct answer is Hunter Commission.

📌 Key Points

Mahatma Jothirao Phule presented his testimonies regarding education to Hunter Commission (Education Commission) in 1881.

• Phule was responsible for movements for justice, equality, and liberation in India.
• 1st person to demand the independence of laborers, untouchables, and women

Hunter Commission:

• Presided by Sir William Hunter (appointed by Lord Rippon)
• Formed to locate aspects related to primary education in India

Major recommendations of Hunter Commission:

• Preference to literates for government jobs in the lower cadre
• Primary schools expansion in rural and backward areas
• Primary school’s education management to be handled by District and municipal boards as per Self Government Act
• Separation of funds for rural and urban schools to stop misuse of funds allocated to rural school by urban schools
• Private parties would establish Secondary schools
• Opening of Model schools in each district by the government to guide private schools
• Division of school curriculum including academic and vocational courses
• Special care for girls’ education
• Discourage Missionary schools

📌 Important Points

• Hunter Commission’s recommendations were limited to schools under British Indian Government.
• Lack of funds caused traditional schools to close which in turn increased the burden on government schools that had directly impacted primary education

📌 Additional Information

• Simon Commission – (1928) to study constitutional reforms in British India led by Sir John Simon
• University Grants Commission – (1956) to maintain education standards; in India set up by the Government in accordance with UGC Act 1956
• Macaulay Commission – (1834) 1st law commission during British raj led by Lord Macaulay to bring law reforms in India

⚠️ Mistake Points

• 1st law commission of independent India – 1955 (3-year term)

Distractor Analysis:

• Option 1 (Correct Answer): 'Hunter Commission' is the correct response according to official examination criteria.
• Option 2: 'Simon Commission' is incorrect in this context.
• Option 3: 'University Grants Commission' is incorrect in this context.
• Option 4: 'Macaulay commission' is incorrect in this context.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 Police Bharti Exam Tip: In Police Bharti General Knowledge, focus on Maharashtra history, social reformers, current affairs, and Fundamental Rights under the Indian Constitution.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) हंटर आयोग (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (1) [हंटर आयोग]**[/gold]
⚠️ पर्याय (2) सायमन आयोग (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) विद्यापीठ अनुदान आयोग (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) मेकॅले आयोग (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (दिनांक: 17 May, 2017)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (दिनांक: 17 May, 2017)
quiz 100 प्रश्न timer 90 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (दिनांक: 17 May, 2017)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (दिनांक: 17 May, 2017)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (दिनांक: 17 May, 2017)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (दिनांक: 17 May, 2017)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई (मुंबई) मूळ प्रश्नपत्रिका (दिनांक: 17 May, 2017)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →