अ) अपंग व्यक्ती (भेदभाव प्रतिबंध) हा कायदा होण्याआधी मानसिक स्वास्थ कायदा लागू होता. ब) अपंग व्यक्ती (भेदभाव प्रतिबंध) कायद्यामध्ये कुष्ठरोग बरा झालेल्यांचाही अंतर्भाव आहे. क) मनाच्या अपूर्ण विकासाला मंदबुद्धित्व हा विशेष गुणधर्म जोडलेला असणे, म्हणजे मनोआजार होय. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
EN
a) Before the enactment of the Persons with Disabilities Act, the Mental Health Act was in force.
b) The Persons with Disabilities Act includes leprosy-cured persons.
c) Mental illness means a condition of arrested or incomplete development of mind specially characterized by sub-normality of intelligence.
Which of the statements above are correct?
अपंगत्वाविषयीचे कायदे - विधानांचे विश्लेषण:
1.
विधान अ (बरोबर): 'अपंग व्यक्ती कायदा, 1995' अस्तित्वात येण्यापूर्वी भारतात मानसिक आजाराने ग्रस्त व्यक्तींसाठी 'मानसिक स्वास्थ कायदा, 1987' (Mental Health Act, 1987) हा स्वतंत्र कायदा लागू होता (बरोबर आहे).
2.
विधान ब (बरोबर): 1995 च्या कायद्यातील 7 अपंगत्वांच्या अधिकृत यादीत 'कुष्ठरोग बरा झालेले' (Leprosy Cured persons) यांचा स्पष्टपणे समावेश करण्यात आला होता (बरोबर आहे).
3.
विधान क (चूक): मनाच्या अपूर्ण विकासाला आणि बौद्धिक दुर्बलतेला 'मानसिक आजार' (Mental Illness) म्हणत नाहीत, तर त्याला 'मतिमंदत्व' (Mental Retardation / Intellectual Disability) म्हणतात; मानसिक आजार म्हणजे इतर मनोविकार (Psychiatric disorders). त्यामुळे विधान क चुकीचे आहे.
म्हणून बरोबर विधाने 'अ आणि ब' (पर्याय 2) ही आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
1995 च्या कायद्यात मतिमंदत्व (Mental Retardation) आणि मानसिक आजार (Mental Illness) या दोघांची स्वतंत्र व्याख्या करण्यात आली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Disability Laws in India - Truth Analysis:
1.
Statement a (Correct): Prior to the enactment of the comprehensive Persons with Disabilities Act, 1995, the psychiatric legal framework was governed by the Mental Health Act, 1987.
2.
Statement b (Correct): Under Section 2(i) of the PwD Act, 1995, 'leprosy-cured persons' were explicitly designated as one of the seven benchmark disability categories.
3.
Statement c (Incorrect): A condition of arrested or incomplete development of mind characterized by sub-normality of intelligence defines Mental Retardation, not Mental Illness (Mental Illness is defined as any mental disorder other than mental retardation).
Therefore, the correct statements are a and b (Option 2).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Indian disability law strictly distinguishes between Intellectual Disability (developmental sub-normality) and Mental Illness (psychiatric disorders occurring at any life stage).