🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल MPSC Exam PYQ 2022 MEDIUM

राखीव जीवावरण/जीवमंडल हे______ नूसार सीमांकित करतात.

EN A Biosphere Reserve is demarcated into:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

मध्यवर्ती भाग, बफर झोन आणि संक्रमण भाग

Core zone, Buffer zone, and Transition zone

मध्यवर्ती भाग, बफर झोन आणि सूक्ष्म-पर्यावरणीय भाग

Core zone, Buffer zone, and Micro-ecological zone

बफर झोन, संक्रमण भाग आणि सूक्ष्म-पर्यावरणीय भाग

Buffer zone, Transition zone, and Micro-ecological zone

मध्यवर्ती भाग, संक्रमण भाग आणि सूक्ष्म-पर्यावरणीय भाग

Core zone, Transition zone, and Micro-ecological zone

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

उत्तर: मध्यवर्ती भाग, बफर झोन आणि संक्रमण भाग (पर्याय 1)

महत्त्वाचे मुद्दे:

• युनेस्कोच्या 'मॅन अँड बायोस्फीअर' (MAB) कार्यक्रमानुसार जीवावरण राखीव क्षेत्राची रचना 3 भागात केली जाते:

1. मध्यवर्ती भाग (Core Zone): येथे सर्व मानवी हस्तक्षेपास सक्त मनाई असते; पूर्ण कायदेशीर संरक्षण.

2. बफर झोन (Buffer Zone): गाभा क्षेत्राभोवतीचा भाग; येथे मर्यादित संशोधन आणि पर्यावरणपूरक पर्यटनास परवानगी असते.

3. संक्रमण भाग (Transition Zone): बाहेरील भाग; येथे स्थानिक लोकांची वस्ती, शाश्वत शेती आणि आर्थिक उपक्रमांना परवानगी असते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

भारतातील पहिले बायोस्फीअर रिझर्व्ह 1986 मध्ये स्थापन झालेले 'निलगिरी बायोस्फीअर रिझर्व्ह' (तामिळनाडू, केरळ, कर्नाटक) आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Answer: Core zone, Buffer zone, and Transition zone (Option 1)

Key Points:

• Under UNESCO's Man and the Biosphere (MAB) programme, a Biosphere Reserve is zoned into three concentric components:

1. Core Zone: Strictly protected, inviolate ecosystem reserved for non-destructive research.

2. Buffer Zone: Surrounds the core; open to low-impact education, training, and ecotourism.

3. Transition Zone: Outer realm where human settlements, sustainable agriculture, and traditional livelihoods co-exist.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The Nilgiri Biosphere Reserve (Tamil Nadu, Kerala, Karnataka), established in 1986, was India's first designated biosphere reserve.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) मध्यवर्ती भाग, बफर झोन आणि संक्रमण भाग (अचूक उत्तर): उत्तर:** मध्यवर्ती भाग, बफर झोन आणि संक्रमण भाग (पर्याय 1)

⚠️ पर्याय (2) मध्यवर्ती भाग, बफर झोन आणि सूक्ष्म-पर्यावरणीय भाग (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) बफर झोन, संक्रमण भाग आणि सूक्ष्म-पर्यावरणीय भाग (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) मध्यवर्ती भाग, संक्रमण भाग आणि सूक्ष्म-पर्यावरणीय भाग (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारतातील वनसंपत्ती, जैवविविधता व राष्ट्रीय उद्याने' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राचा प्राकृतिक व राजकीय भूगोल विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राची नदीप्रणाली, जलव्यवस्थापन व वने विभाग चाचणी

quiz 30 प्रश्न timer 30 मिनिटे military_tech 30 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारतातील वनसंपत्ती, जैवविविधता व राष्ट्रीय उद्याने

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारतातील वनसंपत्ती, जैवविविधता व राष्ट्रीय उद्याने' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'भारतातील वनसंपत्ती, जैवविविधता व राष्ट्रीय उद्याने' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयातील 'भारतातील वनसंपत्ती, जैवविविधता व राष्ट्रीय उद्याने' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'मध्यवर्ती भाग, बफर झोन आणि संक्रमण भाग' हे असून ते 'भारतातील वनसंपत्ती, जैवविविधता व राष्ट्रीय उद्याने' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भारतातील वनसंपत्ती, जैवविविधता व राष्ट्रीय उद्याने' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

राखीव जीवावरण/जीवमंडल हे______ नूसार सीमांकित करतात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन