सराव केंद्र ➔
बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) Combine Group B Mains 2025 MEDIUM

एक बोट 36 km प्रवास करण्यासाठी प्रवाहाच्या दिशेने (downstream) 6 तास घेते आणि प्रवाहाच्या विरुद्ध दिशेने (upstream) 9 तास घेते. बोटीची स्थिर प्रवाहातील गती किती आहे ?

EN A boat takes 6 hours to travel 36 km downstream and 9 hours to travel the same distance upstream. What is the speed of the boat in still water?
✓
5 किमी/तास 5 km/h
✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)
B
6 किमी/तास 6 km/h
C
7 किमी/तास 7 km/h
D
8 किमी/तास 8 km/h
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

स्पष्टीकरण:

प्रवाहाच्या दिशेने आणि विरुद्ध दिशेने गती काढू:

1. अंतर $= 36$ किमी.
2. प्रवाहाच्या दिशेने (Downstream) लागणारा वेळ $= 6$ तास.

$\text{प्रवाहाच्या दिशेने गती } (v_d) = \frac{\text{अंतर}}{\text{वेळ}} = \frac{36}{6} = 6$ किमी/तास.

3. प्रवाहाच्या विरुद्ध दिशेने (Upstream) लागणारा वेळ $= 9$ तास.

$\text{प्रवाहाच्या विरुद्ध दिशेने गती } (v_u) = \frac{\text{अंतर}}{\text{वेळ}} = \frac{36}{9} = 4$ किमी/तास.

4. स्थिर पाण्यातील बोटीचा वेग काढण्याचे सूत्र:

$\text{स्थिर पाण्यातील बोटीचा वेग } (u) = \frac{v_d + v_u}{2}$

$u = \frac{6 + 4}{2} = \frac{10}{2} = 5$ किमी/तास.

म्हणून बोटीची स्थिर प्रवाहातील गती 5 किमी/तास आहे.

योग्य उत्तर पर्याय (1) आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

बोट व प्रवाहाच्या गणितात मूलभूत सूत्रे:

• स्थिर पाण्यात बोटीचा वेग $= \frac{v_d + v_u}{2}$
• पाण्याच्या प्रवाहाचा वेग $= \frac{v_d - v_u}{2}$

येथे $\frac{6 + 4}{2} = 5$ किमी/तास थेट मिळते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Explanation:

Calculating speeds in downstream and upstream directions:

1. Distance $= 36$ km.
2. Time taken downstream $= 6$ hours.

$\text{Downstream Speed } (v_d) = \frac{\text{Distance}}{\text{Time}} = \frac{36}{6} = 6$ km/h.

3. Time taken upstream $= 9$ hours.

$\text{Upstream Speed } (v_u) = \frac{\text{Distance}}{\text{Time}} = \frac{36}{9} = 4$ km/h.

4. Formula for the speed of the boat in still water:

$\text{Speed in Still Water } (u) = \frac{v_d + v_u}{2}$

$u = \frac{6 + 4}{2} = \frac{10}{2} = 5$ km/h.

Therefore, the speed of the boat in still water is 5 km/h.

The correct answer is Option (1).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Core Boat & Stream formulas:

• Speed of boat in still water: $u = \frac{v_d + v_u}{2} = \frac{6 + 4}{2} = 5$ km/h.
• Speed of current/stream: $v = \frac{v_d - v_u}{2} = \frac{6 - 4}{2} = 1$ km/h.
जाहिरात • ADVERTISEMENT

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

MPSC गट-क, गट-ब आणि राज्यसेवा परीक्षेच्या सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) थेट मोबाईलवर सोडवा.

Google Play वरून ॲप मिळवा 📲
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF (Year Wise) → Combine Study Guide →