ज्या समासातील दोन पदांमधील परस्पर संबंध स्पष्ट करणारी मधली पदे विग्रह करताना गाळलेली (लोप पावलेली) असतात, त्या समासास काय म्हणतात?
EN
What is that compound called in which intermediate connecting words explaining the mutual relationship between two words are omitted (elided)?
अचूक उत्तर: पर्याय (२) मध्यमपदलोपी समास (Madhyamapadalopi Samasa)
### व्याकरणिक विश्लेषण व व्याख्या:
•
मध्यमपदलोपी समास (लुप्तपद तत्पुरुष):
•
ज्या तत्पुरुष समासात पहिल्या व दुसऱ्या पदाचा परस्पर संबंध दर्शवणारी मधली पदे विग्रहाच्या वेळी स्पष्ट करावी लागतात, परंतु सामासिक शब्द तयार होताना गाळली जातात (लोप पावतात), त्यास 'मध्यमपदलोपी समास' म्हणतात.
•
उदाहरणे:
•
कांदेपोहे: कांदा घालून केलेले पोहे ('घालून केलेले' या मधल्या पदांचा लोप).
•
पुरणपोळी: पुरण भरून केलेली पोळी ('भरून केलेली' या मधल्या पदांचा लोप).
•
गुळांबा: गूळ घालून केलेला आंबा ('घालून केलेला' या मधल्या पदांचा लोप).
### इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१) द्वंद्व समास: दोन्ही पदे अर्थाच्या दृष्टीने समान दर्जाची व प्रधान असतात (उदा. आई-वडील).
•
पर्याय (३) कर्मधारय समास: दोन्ही पदे एकाच प्रथमा विभक्तीत असून विशेषण-विशेष्य संबंध असतो (उदा. नीलकमल).
•
पर्याय (४) उपपद तत्पुरुष समास: दुसरे पद धातूसाधित (कृदंत) असते (उदा. पंकज).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: सामासिक शब्दाचा विग्रह करताना जोडणारी मधली पदे दाखवावी लागत असतील (उदा. साखरभात = साखर घालून केलेला भात, चुलतसासरा = चुलत्याचा या नात्याने सासरा), तर तो हमखास मध्यमपदलोपी समास असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Madhyamapadalopi Samasa
### Grammatical Analysis & Definition:
•
Madhyamapadalopi Samasa (Luptapada Tatpurusha):
•
In a Tatpurusha compound, when the intermediate connecting/explanatory words between the constituents are elided (omitted) during the creation of the compound, it is designated as Madhyamapadalopi Samasa.
•
Examples:
•
Kandepohe: Pohe prepared by adding onions ('ghalun kelele' omitted).
•
Puranpoli: Flatbread stuffed with puran ('bharun keleli' omitted).
•
Gulamba: Mango preserve prepared by adding jaggery ('ghalun kelela' omitted).
### Analysis of Other Options:
•
Option (1) Dvandva Samasa: Both constituents hold coordinate equal rank (e.g., Aai-Vadil).
•
Option (3) Karmadharaya Samasa: Both words share the Nominative case in an adjective-noun nexus (e.g., Neelkamal).
•
Option (4) Upapada Tatpurusha Samasa: Second member is a bound verbal noun (e.g., Pankaja).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Compounds where intermediate relational phrases must be inserted during decomposition—such as 'Sakharbhat' and 'Chulatsasra'—are textbook illustrations of Madhyamapadalopi Samasa.