🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

अर्थव्यवस्था व नियोजन Rajyaseva Mains 2022 MEDIUM

एकूण देशांतर्गत उत्पादन (GDP) आणि एकूण राष्ट्रीय उत्पादन ( GNP) यामधील फरक खालीलपैकी कोणत्या विधानात प्रतिबिंबित होतो ?

EN A difference between Gross Domestic Product (GDP) and Gross National Product (GNP) is reflected by which of the following statements?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

GDP आणि GNP या दोन्ही संकल्पना एकच आहेत.

GDP and GNP are one and the same concepts

GNP मध्ये देशातील उत्पादन घटकांनी परदेशात केलेली प्राप्ती मोजली जाते.

GNP includes receipts from Abroad made to the Country's factors of production

GDP मध्ये देशातील उत्पादन घटकांनी परदेशात केलेली प्राप्ती मोजली जाते.

GDP includes receipts from Abroad made to the Country's factors of production

GNP या संज्ञेत भांडवली घसारा वगळला जातो.

GNP excludes the capital depreciation

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय २ (GNP मध्ये देशातील उत्पादन घटकांनी परदेशात केलेली प्राप्ती मोजली जाते.)

सविस्तर विश्लेषण:

• GDP (स्थूल देशांतर्गत उत्पादन): देशाच्या भौगोलिक सीमारेषेच्या आत एका वर्षात उत्पादित झालेल्या सर्व अंतिम वस्तू व सेवांचे बाजारमूल्य. यामध्ये देशात काम करणाऱ्या परदेशी नागरिकांचे उत्पन्न समाविष्ट असते, परंतु परदेशात काम करणाऱ्या भारतीय नागरिकांचे उत्पन्न समाविष्ट नसते.

• GNP (स्थूल राष्ट्रीय उत्पादन): देशाच्या सामान्य नागरिकांनी एका वर्षात उत्पादित केलेल्या वस्तू व सेवांचे मूल्य.

• GDP आणि GNP मधील फरक:

\text{GNP} = \text{GDP} + \text{परदेशातून मिळालेले निव्वळ घटक उत्पन्न (NFIA)}

• म्हणजेच GNP मध्ये आपल्या देशातील उत्पादन घटकांनी परदेशातून मिळवलेली प्राप्ती समाविष्ट केली जाते.

त्यामुळे पर्याय २ योग्य फरक दर्शवतो.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

जर परदेशातील निव्वळ घटक उत्पन्न (NFIA) ऋण असेल (जसे की भारताच्या बाबतीत परदेशात जाणारे उत्पन्न परदेशातून येणाऱ्या उत्पन्नापेक्षा जास्त असते), तर GDP हा GNP पेक्षा मोठा असतो.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2 (GNP includes receipts from Abroad made to the Country's factors of production)

Detailed Analysis:

• Gross Domestic Product (GDP): Monetary value of all final goods and services produced within the domestic boundary of a nation, regardless of whether the factors of production are owned by residents or non-residents.

• Gross National Product (GNP): Total monetary value of output produced by the normal residents (citizens) of a country, anywhere in the world.

• The Core Difference:

\text{GNP} = \text{GDP} + \text{Net Factor Income from Abroad (NFIA)}

Where NFIA = Factor income earned by domestic factors abroad minus factor income paid to foreign factors within the country.

Hence, statement 2 accurately captures the conceptual difference.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

For India, since payments to foreign capital and investment exceed receipts from abroad (NFIA is negative), India's GDP is generally greater than its GNP.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) GDP आणि GNP या दोन्ही संकल्पना एकच आहेत. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) GNP मध्ये देशातील उत्पादन घटकांनी परदेशात केलेली प्राप्ती मोजली जाते. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय २ (GNP मध्ये देशातील उत्पादन घटकांनी परदेशात केलेली प्राप्ती मोजली जाते.)

⚠️ पर्याय (3) GDP मध्ये देशातील उत्पादन घटकांनी परदेशात केलेली प्राप्ती मोजली जाते. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) GNP या संज्ञेत भांडवली घसारा वगळला जातो. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: अर्थशास्त्र व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (GS-4: अर्थव्यवस्था व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयांतर्गत 'राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयातील 'राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'GNP मध्ये देशातील उत्पादन घटकांनी परदेशात केलेली प्राप्ती मोजली जाते.' हे असून ते 'राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन