जमीन धारणेची मर्यादा म्हणजे एखाद्या व्यक्ती स्वतःच्या नावे किती जमीन धारण करू शकते याची वैधानिक पातळीवरील मर्यादा होय. जमीन धारणेची मर्यादा लादण्याचे खालीलपैकी कोणते दोन पैलू आहेत ? अ. परिवर्धित अधिग्रहणावर मर्यादा ब. एकत्रित जमीन धारणेवर मर्यादा क. विद्यमान जमीन धारणेवर मर्यादा ड. रूपांतरावर मर्यादा
EN
A land holding limit is a statutory limit on how much land a person can hold in his own name. Which of the following are two aspects of imposition of land holding limit ?A. Limitation on Enhanced Acquisitionb. Limitation on joint land holding. Limited to existing land holdings. Limitation on conversion
योग्य उत्तर: पर्याय (4) अ आणि क.
स्पष्टीकरण:
•
जमीन धारणा मर्यादा (Land Ceiling Legislation):
•
जमीन धारणा मर्यादा म्हणजे एका व्यक्ती किंवा कुटुंबाला शेतजमीन स्वतःच्या मालकीची ठेवण्यावर कायद्याने घातलेली कमाल मर्यादा.
•
भारतातील जमीन सुधारणा कायद्यांमध्ये कमाल मर्यादा लादण्याचे दोन प्रमुख पैलू (Two Core Dimensions) होते:
1.
अ. परिवर्धित / भावी अधिग्रहणावर मर्यादा (Ceiling on Future Acquisition): भविष्यात खरेदी, वारसा किंवा हस्तांतरणाद्वारे ठरवून दिलेल्या मर्यादेपेक्षा जास्त जमीन कोणालाही संपादित करता येणार नाही.
2.
क. विद्यमान जमीन धारणेवर मर्यादा (Ceiling on Existing Holdings): कायदा लागू झाला त्या तारखेला अस्तित्वात असलेल्या एकूण जमिनीवर मर्यादा लादणे आणि मर्यादेपेक्षा जास्त असलेली अतिरिक्त जमीन (Surplus Land) सरकारने ताब्यात घेऊन भूमिहीन व अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना वाटणे.
•
त्यामुळे अ आणि क हे जमीन धारणा मर्यादेचे दोन मूळ पैलू आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्रात 'महाराष्ट्र शेतजमीन (जमीन धारणेची कमाल मर्यादा) कायदा, 1961' (Maharashtra Agricultural Lands Ceiling on Holdings Act) लागू आहे. बागायती जमिनीसाठी कमाल मर्यादा कमी आणि जिरायती जमिनीसाठी जास्त असते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) A and C.
Explanation:
•
Two Dimensions of Land Ceiling Legislation in India:
•
Statutory land ceiling refers to the legal maximum limit on the quantum of agricultural land an individual or family unit can lawfully hold.
•
Land ceiling policy historically incorporated two foundational aspects:
1.
A. Ceiling on Future Acquisition: Prohibits individuals from accumulating agricultural land beyond the prescribed threshold through future purchase, gift, or transfer.
2.
C. Ceiling on Existing Holdings: Imposes an immediate cap on land already owned at the time of the Act's enactment, vesting the declared 'surplus land' in the government for redistribution to landless farm laborers.
•
Hence, statements A and C constitute the two operational pillars of land ceilings.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
In Maharashtra, the Agricultural Lands (Ceiling on Holdings) Act was enacted in 1961. Irrigated perennially watered land has a much lower ceiling compared to dry crop land.