भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल MPSC Exam PYQ 2026 MEDIUM

महाराष्ट्रात ग्रामीण ते ग्रामीण स्थलांतर आढळून येते. कारण:

EN A prominent rural-to-rural seasonal migration is observed in Maharashtra primarily due to:
A
पर्जन्य प्रमाण कमी Low rainfall
B
शिक्षणाच्या अपुऱ्या सुविधा Inadequate educational facilities
✓
साखर कारखान्यांचा विकास Development of sugar factories (sugarcane harvesting)
✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)
D
फळबागांचा विकास Development of fruit orchards
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

महाराष्ट्रातील ग्रामीण-ते-ग्रामीण हंगामी स्थलांतर:

• महाराष्ट्रात दरवर्षी दसऱ्यानंतर सुमारे ६ ते ८ लाख ऊसतोड कामगार मराठवाड्यातील दुष्काळी जिल्ह्यांतून (विशेषतः बीड, जालना, उस्मानाबाद, अहमदनगर) पश्चिम महाराष्ट्रातील (कोल्हापूर, सांगली, सातारा, पुणे, सोलापूर) साखर कारखान्यांच्या कार्यक्षेत्रात स्थलांतर करतात.
• हे स्थलांतर एका ग्रामीण भागातून दुसऱ्या ग्रामीण भागात शेतीकामासाठी (ऊसतोडणी व वाहतूक) होत असल्याने ते 'साखर कारखान्यांच्या विकासामुळे' (पर्याय ३) घडून येणारे प्रमुख ग्रामीण-ते-ग्रामीण स्थलांतर आहे.

त्यामुळे पर्याय ३ अचूक उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
• बीड जिल्हा हा 'ऊसतोड कामगारांचा जिल्हा' म्हणून ओळखला जातो.
• साखर कारखान्यांचा गळीत हंगाम साधारणतः नोव्हेंबर ते एप्रिल असा ६ महिने चालतो.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Rural-to-rural seasonal labor migration in Maharashtra:

• Following the monsoon (post-Dussehra), between 6 to 8 lakh seasonal sugarcane cutters and transporters migrate from drought-prone Marathwada districts (especially Beed, Jalna, Dharashiv) to the sugarcane commands of Western Maharashtra (Kolhapur, Sangli, Satara, Pune, Solapur).
• Because this migration flows directly from village origins to rural agricultural fields for the crushing season, it is driven by the 'Development of sugar factories' (Option 3).

Hence, Option 3 is the correct answer.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip
• Beed district is widely recognized as the epicentre of sugarcane-cutter labor supply in India.
• The sugarcane crushing season typically operates for six months between November and April.
जाहिरात • ADVERTISEMENT

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

MPSC गट-क, गट-ब आणि राज्यसेवा परीक्षेच्या सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) थेट मोबाईलवर सोडवा.

Google Play वरून ॲप मिळवा 📲
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF (Year Wise) → Combine Study Guide →