नदीचे खोरे हे जमीन व समुद्र या दरम्यानचा लोकांना वाहतुकीचे रस्ते उपलब्ध करणारा, माशांना सागरी व गोड्या जल प्रणालीदरम्यान स्थलांतर करणे शक्य करणारा कळीचा दुवा असतो. सुव्यवस्थापित नदी खोरी पाण्याचे शुद्धीकरण होणे, त्याचे जमिनीत जिरणे व पुरांमुळे पाण्याला येणाऱ्या फुगवट्याचे नियंत्रण यासाठी लागणाऱ्या "गाळण्या" व "शोषक" म्हणून महत्त्वाची भूमिका पार पाडतात. जगातील विविध भागात नद्यांना येणारे मोसमी पूर हे आजपर्यंत कुरणांचा व शेतीजमिनीची सुपीकता टिकवण्यासाठी महत्त्वाचे ठरले आहेत. वरील परिच्छेदाच्या आधारे काढता न येणारे अनुमान निवडा.
EN
A river basin is a key link between land and sea, providing transit routes for people and enabling fish migration between marine and freshwater systems. Well-managed river basins serve as crucial 'filters' and 'sponges' for purifying water, groundwater recharge, and absorbing floodwaters. In various parts of the world, seasonal river flooding has historically been vital for sustaining the fertility of pastures and agricultural lands.
Select the inference that CANNOT be drawn based on the above passage.
स्पष्टीकरण:
परिच्छेदात नदी खोऱ्यांचे खालील फायदे दिले आहेत:
1.
वाहतुकीचे रस्ते उपलब्ध करणे.
2.
जलशुद्धीकरण आणि गाळणीचे कार्य.
3.
पूर नियंत्रण आणि पाणी जिरवणे.
4.
शेतीची सुपीकता टिकवणे.
अनुमानांची पडताळणी:
•
पर्याय 1, 2, 4 हे सर्व परिच्छेदावर आधारित वैध निष्कर्ष आहेत.
•
पर्याय 3: "नदीचा वाहतुकीसाठी उपयोग करणे हा तिच्या संवर्धनाचा चांगला मार्ग आहे."
•
परिच्छेदात वाहतुकीचा मार्ग मिळतो असे म्हटले आहे, परंतु वाहतूक केल्याने नदीचे 'संवर्धन' (Conservation) होते असा कोणताही दावा परिच्छेदात केलेला नाही! उलट जलवाहतुकीने प्रदूषण वाढू शकते.
•
त्यामुळे हे अनुमान परिच्छेदाच्या आधारे काढता येत नाही.
त्यामुळे पर्याय (3) हे योग्य उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
'काढता न येणारे अनुमान' शोधताना विधानातील कार्यकारण भाव तपासा: नदी वाहतुकीसाठी वापरणे हा संवर्धनाचा मार्ग आहे असा कोणताही संबंध परिच्छेदात दिलेला नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
The passage outlines the ecological and practical functions of river basins:
•
Transport routes, fish migration, water filtration, groundwater recharge, and soil fertility through floods.
Evaluating inferences:
•
Options 1, 2, and 4 are directly grounded in the text.
•
Option (3) ("Using rivers for transportation is a good way to conserve them") introduces an unsubstantiated causal claim: providing transit routes does NOT imply that navigation serves as a conservation mechanism.
•
Therefore, this inference CANNOT be drawn.
Therefore, Option (3) is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Watch out for false equivalences: An ecosystem providing a utility (transportation) is not equivalent to that utility acting as a conservation tool.