खगोलशास्त्र व भौतिक भूगोलाच्या अचूक गणनेनुसार पृथ्वीला दूरस्थ ताऱ्यांच्या संदर्भात आपल्या स्वतःच्या काल्पनिक अक्षाभोवती ३६० अंशांची एक फेरी (परिवलन / Sidereal Day) पूर्ण करण्यास खालीलपैकी किती अचूक कालावधी लागतो?
EN
According to astronomical and geodetic measurements, how much exact time does Earth take to complete one 360-degree axial rotation (Sidereal Day) relative to distant fixed stars?
योग्य उत्तर पर्याय (1) म्हणजेच '२३ तास ५६ मिनिटे ४.०९ सेकंद' हे आहे.
विश्लेषण:
•
पृथ्वीचे परिवलन (Earth's Axial Rotation):
१.
नक्षत्र दिन (Sidereal Day): पृथ्वीला स्वतःच्या अक्षाभोवती ३६०° फिरण्यासाठी अचूक २३ तास ५६ मिनिटे ४.०९ सेकंद (सुमारे २३ तास ५६ मिनिटे ४ सेकंद) एवढा कालावधी लागतो.
२.
सौर दिन (Solar Day): सूर्य पुन्हा त्याच मध्यान्ह रेषेवर (Meridian) येण्यासाठी पृथ्वीला स्वतःभोवती ३६०° फिरून पुढे सुमारे १° अतिरिक्त फिरावे लागते (कारण पृथ्वी सूर्याभोवती परिक्रमा करत असते). यासाठी लागणारा कालावधी अचूक २४ तास मानला जातो.
•
परिवलनाचा वेग: विषुववृत्तावर परिवलनाचा वेग सर्वाधिक (सुमारे १६७० किमी/तास) असतो आणि ध्रुवांवर तो शून्य होतो.
•
परिवलनामुळे दिवस व रात्र होतात, तसेच परिवलनामुळे 'कोरियोलिस बल' (Coriolis Force) निर्माण होते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (2), (3) व (4) हे चुकीचे आणि दिशाभूल करणारे आकडे आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
नक्षत्र दिन आणि सौर दिन यांमध्ये सुमारे ३ मिनिटे ५६ सेकंदांचा (सुमारे ४ मिनिटे) फरक असतो; पृथ्वीच्या पश्चिमेकडून पूर्वेकडे होणाऱ्या परिवलनामुळेच सूर्य, चंद्र व तारे पूर्वेकडून पश्चिमेकडे सरकताना भासतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1), i.e., '23 hours 56 minutes 4.09 seconds'.
Analysis:
•
Earth's Axial Rotation Mechanics:
1.
Sidereal Day: The exact duration Earth takes to execute one complete 360-degree rotation on its polar axis relative to the celestial sphere / distant fixed stars is precisely 23 hours, 56 minutes, and 4.09 seconds.
2.
Solar Day: Because the Earth simultaneously orbits the Sun by roughly 1° per day along its elliptical path, it must rotate approximately 361° for the Sun to return to the local zenith meridian, spanning exactly 24 hours (Mean Solar Day).
•
Rotational Linear Velocity: Maximum at the equator (~1,670 km/h) and progressively decreases toward zero at the geographic poles.
•
Effects: Diurnal day-night alternation and the emergence of the Coriolis deflecting force.
Distractor Analysis:
•
Options (2), (3), and (4) present fabricated and erroneous timing coordinates.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The systematic difference between a Solar Day and a Sidereal Day is approximately 3 minutes and 56 seconds (~4 minutes).