अर्थव्यवस्था व नियोजन MPSC Pre 2024 MEDIUM

गुन्नर मिडल यांच्या मते आर्थिक विकासात सरकारची भूमिका पुढीलप्रमाणे असावी. (a) प्रतिसारक परिणाम निष्प्रभ करुन विस्तारक परिणाम प्रभावी करणे. (b) विस्तारक परिणाम निष्प्रभ करुन प्रतिसारक परिणाम प्रभावी करणे. (c) प्रतिसारक परिणाम आणि विस्तारक परिणाम प्रभावी करणे. (d) विस्तारक परिणाम आणि प्रतिसारक परिणाम निष्प्रभ करणे. पर्यायी उत्तरे :

EN According to Gunnar Middle, the role of government in economic development should be as follows.

✓

केवळ (a) Only (a)

✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)

(a) आणि (c) (a) and (c)

(b) आणि (c) (b) and (c)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय १ (केवळ (a))

स्पष्टीकरण:

प्रसिद्ध स्वीडिश अर्थतज्ज्ञ गुन्नर मिर्दाल (Gunnar Myrdal) यांनी आपल्या *'Asian Drama: An Inquiry into the Poverty of Nations'* (१९६८) आणि *'Economic Theory and Under-developed Regions'* (१९५७) या ग्रंथांमध्ये संचयी कार्य-कारण सिद्धांताची (Circular Cumulative Causation) मांडणी केली.

• प्रतिसारक परिणाम (Backwash Effects): अविकसित किंवा मागास भागातून भांडवल, कुशल श्रम व कच्चा माल विकसित केंद्रांकडे खेचला जातो, ज्यामुळे मागास भाग अधिक दरिद्री होतो आणि प्रादेशिक विषमता वाढते.

• विस्तारक परिणाम (Spread Effects): विकसित केंद्रांमधील वृद्धीचे सकारात्मक फायदे (मागणी वाढ, तंत्रज्ञान प्रसार) लगतच्या मागास भागात पाझरतात.

• मिर्दाल यांच्या मते, अविकसित देशांत बाजार यंत्रणा स्वतःहून विषमता कमी करू शकत नाही; उलट प्रतिसारक परिणाम अधिक प्रभावी ठरतात. म्हणूनच सरकारने हस्तक्षेप करून प्रतिसारक परिणाम निष्प्रभ करणे व विस्तारक परिणाम प्रभावी करणे आवश्यक असते.

त्यामुळे योग्य उत्तर केवळ (a) आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

गुन्नर मिर्दाल यांनी भारतासारख्या विकसनशील देशांच्या नियोजनासाठी 'रोलिंग प्लॅन' (सरकती योजना) संकल्पनेचाही पुरस्कार केला होता, जी भारतात १९७८-८० दरम्यान लागू झाली होती.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 1 (Only (a))

Explanation:

Renowned Swedish economist Gunnar Myrdal propounded the theory of *Circular and Cumulative Causation* in his classic works *Economic Theory and Under-developed Regions* (1957) and *Asian Drama* (1968).

• Backwash Effects: Free market forces tend to pull skilled labor, capital, and raw materials from underdeveloped regions to growth centers, worsening spatial inequalities.

• Spread Effects: Centrifugal forces of expansionary momentum that spill over from developing nodes to lagging peripheral regions.

• Myrdal argued that in developing nations, backwash effects overpower spread effects if left to market forces. Therefore, deliberate state planning must intervene to counteract backwash effects and strengthen spread effects.

Hence, the correct answer is Only (a).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Gunnar Myrdal also advocated the concept of the 'Rolling Plan' for developing nations to introduce flexibility into long-term perspective planning.

sell 📌 महत्त्वाचे विषय व सर्च टॅग्ज (Important Topics & Search Tags):

#आर्थिकनियोजनपंचवार्षिकयोजनावनी #अर्थव्यवस्थावनियोजन #MPSCसंयुक्तपूर्वपरीक्षा #राज्यसेवापूर्वपरीक्षा #MPSCसरावप्रश्नसंच #PYQ2024 #MPSCअचूकउत्तरपत्रिका #स्पर्धापरीक्षामार्गदर्शन

← मागील प्रश्न

पुढील प्रश्न →

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

📚 याच विषयातील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न: