सूक्ष्मजीवशास्त्रानुसार, 'स्वयंपोषी जिवाणू' (Autotrophic Bacteria) हे खालीलपैकी कोणत्या वैशिष्ट्यामुळे ओळखले जातात?
EN
According to microbiology, 'Autotrophic Bacteria' are fundamentally characterized by which of the following features?
✅ योग्य उत्तर पर्याय (२) आहे.
🔹 संकल्पनात्मक स्पष्टीकरण:
•
स्वयंपोषी जिवाणू (Autotrophic Bacteria): हे असे जिवाणू आहेत जे कार्बनचा मुख्य स्रोत म्हणून अकार्बनिक कार्बन ($CO_2$) वापरून स्वतःचे सेंद्रिय अन्न (ग्लुकोज/कार्बोहायड्रेट्स) स्वतः तयार करतात.
•
यांचे दोन मुख्य प्रकार पडतात:
१.
प्रकाश-स्वयंपोषी (Photoautotrophs): जे सूर्यप्रकाशाची ऊर्जा वापरून प्रकाशसंश्लेषण करतात (उदा. सायनोबॅक्टेरिया / नीलहरित शैवाल, क्लोरोबियम).
२.
रसायन-स्वयंपोषी (Chemoautotrophs): जे रासायनिक पदार्थांच्या (उदा. अमोनिया, नायट्राइट, हायड्रोजन सल्फाइड) ऑक्सिडीकरणातून ऊर्जा मिळवून अन्न तयार करतात (उदा. नायट्रोसोमोनास, थायोबॅसिलस).
🔹 इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १: इतर सजीवांवर जगणाऱ्यांना परजीवी (Parasites) म्हणतात, जे परपोषी (Heterotrophs) असतात.
•
पर्याय ३: मृत सेंद्रिय घटकांवर जगणाऱ्यांना मृतोपजीवी (Saprophytes) म्हणतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
सायनोबॅक्टेरिया (Cyanobacteria / Blue-green algae) हे पृथ्वीवर ऑक्सिजनयुक्त प्रकाशसंश्लेषण (Oxygenic photosynthesis) सुरू करणारे पहिले सजीव मानले जातात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Correct Answer: Option (2)
🔹 Conceptual Explanation:
•
Autotrophic Bacteria: Bacteria that can synthesize their own organic food from simple, inorganic raw materials (primarily utilizing $CO_2$ as the carbon source).
•
They are classified into two major sub-groups:
1.
Photoautotrophs: Utilize light energy captured via bacterial chlorophyll/pigments to synthesize carbohydrates (e.g., Cyanobacteria, green sulfur bacteria *Chlorobium*).
2.
Chemoautotrophs: Derive energy from the chemical oxidation of inorganic compounds such as ammonia, nitrites, or hydrogen sulfide ($H_2S$) to fix carbon (e.g., *Nitrosomonas*, *Nitrobacter*, *Thiobacillus*).
🔹 Distractor Analysis:
•
Option 1: Organisms obtaining nourishment from living hosts are parasites (heterotrophs).
•
Option 3: Organisms decomposing non-living organic matter are saprophytes (heterotrophs).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Cyanobacteria were the primordial photosynthetic organisms responsible for transforming the Earth's reducing atmosphere into an oxygen-rich atmosphere around 2.4 billion years ago (the Great Oxidation Event).