🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

अर्थव्यवस्था व नियोजन Rajyaseva Mains 2020 MEDIUM

राष्ट्रीय नमुना पाहणीच्या दरडोई मासिक खर्च प्रतिदिनी कॅलरीज आकडेवारीच्या आधारे दारिद्र्य मापनासाठी निश्चित केलेल्या निकषावर कोणत्या अर्थतज्ञाने आक्षेप घेतला?

EN According to national Sample survey criteria, which economist have objected to the criteria set for poverty measurement, based on data of calories per day per capita monthly expenditure?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

एस. महेंद्रा देव

S. Mahendra Dev

उत्सा पटनाईक

Usta Patnaik

एस.डी. तेंडुलकर

S. D. Tendulkar

सी. रवी

C. Ravi

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

राष्ट्रीय नमुना पाहणीच्या (NSS) दरडोई मासिक खर्च आणि प्रतिदिन कॅलरी आकडेवारीच्या आधारे दारिद्र्य मापनासाठी निश्चित केलेल्या अधिकृत पद्धतींवर अर्थतज्ज्ञ उत्सा पटनाईक (Utsa Patnaik) यांनी तीव्र आक्षेप घेतला:

१. उत्सा पटनाईक यांचा आक्षेप:

• त्यांनी दाखवून दिले की नियोजन आयोगाने किंमत निर्देशांकांचा (Price Deflators) चुकीचा वापर केल्यामुळे प्रत्यक्ष कॅलरी निकष (ग्रामीण २४०० आणि शहरी २१००) खूप मागे पडला आहे.

• प्रत्यक्षात १९९९-२००० आणि २००४-०५ मध्ये २४०० कॅलरी मिळवू न शकणाऱ्या ग्रामीण लोकांचे प्रमाण ७५% ते ८०% च्या घरात होते, तर अधिकृत दारिद्र्य केवळ २७% ते २८% दाखवले जात होते.

• त्यांनी याला 'दारिद्र्य घटवण्याचा सांख्यिकी आभास' असे संबोधले.

म्हणून योग्य उत्तर: उत्सा पटनाईक (Utsa Patnaik).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

उत्सा पटनाईक यांनी नियोजन आयोगाच्या दारिद्र्य मोजमापावर 'कॅलरी निकषाचा अभाव' आणि 'किंमत निर्देशांकांमधील दोष' या मुद्द्यांवरून कडाडून टीका केली होती.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Noted Marxist economist Prof. Utsa Patnaik strongly criticized and objected to the official Planning Commission's methodology for estimating poverty based on consumer expenditure and calorie data:

1. Her Core Critique:

• She demonstrated that using flawed price deflators over the decades had systematically broken the link to the original nutritional norm (2400 kcal rural, 2100 kcal urban).

• In reality, by 2004-05, nearly 75–80% of rural Indians were unable to access 2400 calories per day, whereas the Planning Commission claimed that poverty was only 27.5%.

• She termed the official poverty figures an empirical distortion that masked widespread agrarian deprivation.

Hence, the economist who raised these objections is Utsa Patnaik.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Prof. Utsa Patnaik was the most prominent academic critic of the Planning Commission's Lakdawala poverty lines, highlighting that actual caloric deprivation far exceeded official poverty rates.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) एस. महेंद्रा देव (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) उत्सा पटनाईक (अचूक उत्तर): म्हणून योग्य उत्तर: **उत्सा पटनाईक (Utsa Patnaik)**.

⚠️ पर्याय (3) एस.डी. तेंडुलकर (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) सी. रवी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'दारिद्र्य, बेरोजगारी व रोजगार निर्मिती कार्यक्रम' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

दारिद्र्य, बेरोजगारी व रोजगार निर्मिती घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: अर्थशास्त्र व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (GS-4: अर्थव्यवस्था व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: दारिद्र्य, बेरोजगारी व रोजगार निर्मिती कार्यक्रम

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व रोजगार निर्मिती कार्यक्रम' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयांतर्गत 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व रोजगार निर्मिती कार्यक्रम' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयातील 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व रोजगार निर्मिती कार्यक्रम' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'उत्सा पटनाईक' हे असून ते 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व रोजगार निर्मिती कार्यक्रम' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'दारिद्र्य, बेरोजगारी व रोजगार निर्मिती कार्यक्रम' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन