अर्थव्यवस्थेच्या वर्गीकरणानुसार खालीलपैकी कोणत्या घटकांचा समावेश प्रामुख्याने 'आर्थिक व वित्तीय पायाभूत सुविधांमध्ये' (Economic and Financial Infrastructure) केला जातो?
EN
According to sectoral economic classification, which of the following sets of components is primarily categorized under 'Economic and Financial Infrastructure'?
योग्य उत्तर पर्याय २ आहे: 'बँकिंग, वित्त व विमा, सिंचन व्यवस्था, ऊर्जा, परिवहन, दूरसंचार आणि विज्ञान व तंत्रज्ञान'.
सविस्तर विश्लेषण:
1.
पायाभूत सुविधांचे वर्गीकरण:
•
आर्थिक / वित्तीय पायाभूत सुविधा (Economic & Financial Infrastructure):
•
अशा सुविधा ज्या अर्थव्यवस्थेतील उत्पादन, व्यापार, उद्योग आणि कृषी या आर्थिक हालचालींना थेट गती देतात.
•
यामध्ये ऊर्जा (वीज/कोळसा), वाहतूक (रस्ते, रेल्वे, जलमार्ग, विमानतळ), दूरसंचार, सिंचन, बँकिंग, वित्तीय संस्था, विमा आणि वैज्ञानिक संशोधन व तंत्रज्ञान यांचा समावेश होतो.
•
सामाजिक पायाभूत सुविधा (Social Infrastructure):
•
अशा सुविधा ज्या मानवी भांडवल (Human Capital) आणि जीवनाचा दर्जा सुधारतात.
•
यामध्ये शिक्षण, आरोग्य, स्वच्छता (Sanitation), पिण्याचे पाणी आणि गृहनिर्माण यांचा समावेश होतो.
2.
पर्याय २ का योग्य आहे?
•
पर्याय २ मध्ये नमूद केलेले सर्व घटक शुद्ध आर्थिक व वित्तीय स्वरूपाचे आहेत. इतर पर्यायांमध्ये आरोग्य व शिक्षणासारख्या 'सामाजिक' सुविधांची सरमिसळ करण्यात आली आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
परीक्षेतील वर्गीकरण:
•
आर्थिक पायाभूत सुविधा: ऊर्जा, वाहतूक, दळणवळण, बँकिंग, सिंचन
•
सामाजिक पायाभूत सुविधा: आरोग्य, शिक्षण, पिण्याचे पाणी, स्वच्छता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 2: 'Banking, finance and insurance, irrigation networks, energy, transport, telecommunications, and science & technology'.
Detailed Analysis:
1.
Classification of Infrastructure:
•
Economic and Financial Infrastructure: Services and physical systems that directly facilitate production, commercial transactions, and industrial/agricultural supply chains.
•
Key elements: Power & energy, transport networks (roads, rail, ports, airports), telecommunications, irrigation dams, commercial banks, financial intermediaries, insurance institutions, and science/technology research labs.
•
Social Infrastructure: Systems that directly nurture human capital and social welfare.
•
Key elements: Educational institutions, public hospitals, clean drinking water, sewage/sanitation, and public housing.
2.
Why Option 2 is Correct:
•
Option 2 uniquely clusters purely economic and financial instruments without confounding them with social overhead services.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Standard dichotomy tested in MPSC:
•
Economic Infrastructure = Energy, Transport, Telecom, Banking, Irrigation
•
Social Infrastructure = Health, Education, Housing, Sanitation.