सन २०११ च्या जनगणनेनुसार, महाराष्ट्राच्या एकूण ११.२४ कोटी लोकसंख्येपैकी विविध आर्थिक उत्पादक कामांमध्ये प्रत्यक्ष गुंतलेल्या **'कामकरी लोकसंख्येचे' (Work Participation Rate / Working Population) प्रमाण किती टक्के होते?**
EN
According to the 2011 Census, out of Maharashtra's total population of 11.24 crore, what was the **percentage of the 'Working Population' (Work Participation Rate)** engaged in economic activities?
योग्य उत्तर पर्याय 2 (४३.३% / ४३.२६%) आहे.
सविस्तर कामकरी लोकसंख्या विश्लेषण (२०११ जनगणना):
•
महाराष्ट्रातील कामकरी सहभाग दर (Work Participation Rate - WPR):
•
२०११ च्या जनगणनेनुसार महाराष्ट्रातील एकूण कामकरी लोकांची संख्या ४,९४,२७,८७८ (सुमारे ४.९४ कोटी) होती.
•
एकूण लोकसंख्येशी याचे प्रमाण ४३.२६% (सुमारे ४३.३%) इतके आहे.
•
उर्वरित ५६.७४% लोकसंख्या ही अ-कामकरी (Non-workers / परावलंबी - मुले, वृद्ध, गृहिणी, विद्यार्थी) गटात मोडते.
•
लिंगनिहाय कामकरी सहभाग दर:
•
पुरुष कामकरी सहभाग: ५६.०%.
•
स्त्री कामकरी सहभाग: ३१.१% (ग्रामीण भागात शेतीमुळे स्त्रियांचा सहभाग जास्त आहे).
•
कामगारांचे वर्गीकरण (जनगणना निकष):
1.
मुख्य कामगार (Main Workers): वर्षात १८३ दिवस किंवा त्याहून अधिक काळ काम करणारे (महाराष्ट्रात ८४.३% कामगार).
2.
सीमांत कामगार (Marginal Workers): वर्षात १८३ दिवसांपेक्षा कमी काळ काम करणारे (महाराष्ट्रात १५.७% कामगार).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्रात सर्वाधिक कामकरी सहभाग दर आदिवासी व वनबहुल असणाऱ्या गडचिरोली (५४.४%) जिल्ह्यात आढळतो; तर सर्वात कमी कामकरी सहभाग दर मुंबई उपनगर (३९.९%) जिल्ह्यात आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 2 (43.3% / 43.26%).
Detailed Economic Demography Analysis (Census 2011):
•
Maharashtra's Work Participation Rate (WPR):
•
Total workforce in Maharashtra stood at 4,94,27,878 (~4.94 crore).
•
This translates to a Work Participation Rate of 43.26% (~43.3%).
•
The remaining 56.74% of the population constitutes non-workers (dependents, children, students, homemakers, retirees).
•
Gender-Disaggregated WPR:
•
Male Work Participation Rate: 56.0%.
•
Female Work Participation Rate: 31.1%.
•
Census Worker Typology:
•
Main Workers: Employed for >= 183 days (6 months) in the preceding year (constitute 84.3% of workers).
•
Marginal Workers: Employed for < 183 days (constitute 15.7% of workers).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Highest work participation rate is recorded in tribal/agrarian Gadchiroli (54.4%), while the lowest is recorded in Mumbai Suburban (39.9%).