राज्यघटनेनुसार राज्यामध्ये राष्ट्रपती राजवट घोषित केली जावू शकते. अ) जेंव्हा राज्यशासनाद्वारे मांडलेले विधेयक राज्य विधिमंडळात नामंजूर होते. ब) जर राज्यघटनेतील तरतूदीप्रमाणे राज्यशासन काम करीत नसेल. क) जर केंद्राने दिलेल्या निर्देशाचे पालन करण्यास राज्य शासन असमर्थ असेल. ड) जेंव्हा राज्याचे राज्यपाल आणि मुख्यमंत्री यांच्यात महत्त्वाच्या मुद्यावर मतभिन्नता असेल. पर्यायी उत्तरे :
EN
According to the Constitution, President's Rule can be declared in a State:
(a) When a bill introduced by the State Government is defeated in the State Legislature.
(b) If the governance of the State cannot be carried on in accordance with the provisions of the Constitution.
(c) If the State Government fails to comply with directions given by the Centre.
(d) When there is a dispute on major issues between the Governor and the Chief Minister.
Alternative Answers:
योग्य उत्तर: पर्याय २ (ब आणि क)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
संविधानानुसार राष्ट्रपती राजवट (कलम ३५६) लागू करण्याचे अधिकृत घटनात्मक आधार:
•
विधान (ब) बरोबर आहे (कलम ३५६): जर राज्यपालांच्या अहवालावरून किंवा अन्य मार्गाने राष्ट्रपतींची खात्री झाली की राज्यातील शासन संविधानातील तरतुदींनुसार चालवणे शक्य नाही.
•
विधान (क) बरोबर आहे (कलम ३६५): जर केंद्र सरकारने दिलेल्या वैध निर्देशांचे पालन करण्यात राज्य शासन अपयशी ठरले, तर राष्ट्रपती राजवट लागू करता येते.
•
विधान (अ) अयोग्य आहे: विधानसभेत विधेयक नामंजूर होणे हा सरकारवरील अविश्वास असू शकतो, ज्यामुळे मंत्रिमंडळाला राजीनामा द्यावा लागतो; परंतु पर्यायी सरकार बनवता येत असल्यास लगेच राष्ट्रपती राजवट लागू होत नाही.
•
विधान (ड) अयोग्य आहे: राज्यपाल आणि मुख्यमंत्री यांच्यातील केवळ मतभिन्नता हा राष्ट्रपती राजवटीचा घटनात्मक आधार असू शकत नाही (एस. आर. बोम्मई निकाल).
•
म्हणून ब आणि क हेच अधिकृत घटनात्मक आधार आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
राष्ट्रपती राजवटीचे २ घटनात्मक स्रोत:
१)
कलम ३५६: घटनात्मक यंत्रणेचे अपयश.
२)
कलम ३६५: केंद्राच्या निर्देशांचे पालन न करणे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (b and c)
Detailed Explanation:
Constitutional grounds for imposing President's Rule:
•
Statement (b) is correct (Article 356): If the President, on receipt of a report from the Governor or otherwise, is satisfied that governance cannot be carried on in accordance with the provisions of the Constitution.
•
Statement (c) is correct (Article 365): If a State fails to comply with or give effect to executive directions from the Centre.
•
Statement (a) is incorrect: The defeat of a government bill in the legislature merely signifies a loss of majority, leading to ministry resignation or exploration of alternative governments, not automatic President's Rule.
•
Statement (d) is incorrect: Political friction between the Governor and Chief Minister is not a legitimate constitutional ground (established in *S. R. Bommai*).
•
Therefore, only (b) and (c) are valid constitutional grounds.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Two constitutional bases for President's Rule: Article 356 and Article 365.