पृष्ठवंशी (Vertebrate) प्राण्यांच्या रक्ताभिसरण संस्थेच्या उत्क्रांतीनुसार, खालीलपैकी कोणत्या वर्गातील सर्व प्राण्यांचे हृदय पूर्णपणे **चार कप्प्यांचे (Four-chambered heart - २ अलिंद व २ निलय)** असते?
EN
According to the evolutionary progression of vertebrate circulatory systems, all organisms belonging to which of the following taxonomic classes possess a completely partitioned **four-chambered heart** (two auricles and two ventricles)?
योग्य उत्तर पक्षी वर्ग (Class Aves) आहे.
मुख्य विश्लेषण:
•
पक्षी वर्ग (Class Aves): सर्व पक्ष्यांचे हृदय पूर्णपणे चार कप्प्यांचे (Four-chambered heart) असते. यामध्ये दोन अलिंद (Two atria) आणि दोन निलय (Two ventricles) असतात.
•
चार कप्प्यांमुळे ऑक्सिजनयुक्त (Oxygenated) आणि ऑक्सिजनविरहित (Deoxygenated) रक्त एकमेकांत कधीही मिसळत नाही. याला 'पूर्ण दुहेरी रक्ताभिसरण' (Double circulation) म्हणतात, ज्यामुळे उडण्यासाठी आवश्यक असणारी प्रचंड ऊर्जा मिळते.
•
पक्ष्यांव्यतिरिक्त सस्तन प्राणी वर्गात (Class Mammalia) देखील ४ कप्प्यांचे हृदय असते.
विविध वर्गांतील हृदयाचे कप्पे:
•
मत्स्य वर्ग (Pisces - मासे): २ कप्पे (१ अलिंद + १ निलय; अशुद्ध रक्त वाहणारे व्हेनस हृदय).
•
उभयचर वर्ग (Amphibia - बेडूक): ३ कप्पे (२ अलिंद + १ निलय).
•
सरीसृप वर्ग (Reptilia - साप, सरडा): अपूर्ण ४ कप्पे / ३ कप्पे (२ अलिंद + अपूर्ण विभागलेले १ निलय). *अपवाद:* मगर (Crocodile) - सरपटणारा प्राणी असूनही तिच्यात ४ कप्प्यांचे हृदय असते!
•
पक्षी (Aves) आणि सस्तन प्राणी (Mammalia): पूर्ण ४ कप्पे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
हृदयाचे कप्पे क्रम:
•
मासे = २ कप्पे
•
उभयचर = ३ कप्पे
•
सरीसृप = ३ कप्पे (अपवाद: मगर = ४ कप्पे)
•
पक्षी व सस्तन प्राणी = ४ कप्पे!
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Class Aves.
Key Analysis:
•
Organisms in Class Aves (Birds) (along with Class Mammalia) universally feature a fully partitioned, efficient four-chambered heart comprising two distinct atria and two muscular ventricles.
•
This anatomical separation ensures complete separation of oxygenated and deoxygenated blood streams, executing true double circulation capable of supporting high metabolic demands during sustained flight and homeothermy.
Comparative Vertebrate Heart Chambers:
•
Class Pisces (Fish): 2-chambered heart (1 atrium + 1 ventricle; single circuit venous heart pumping blood to gills).
•
Class Amphibia (Amphibians): 3-chambered heart (2 atria + 1 common ventricle).
•
Class Reptilia (Reptiles): Typically 3-chambered / incomplete 4-chambered (interventricular septum is incomplete). *Notable exception:* Crocodiles possess a 4-chambered heart.
•
Class Aves & Mammalia: Strictly 4-chambered.
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Aves): Correct answer.
•
Options 2, 3, and 4: 2-chambered or 3-chambered systems.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Summary of Vertebrate Heart Chambers:
•
Fish: 2 chambers
•
Amphibians: 3 chambers
•
Reptiles: 3 chambers (Crocodile is exception with 4)
•
Birds & Mammals: 4 chambers!