सन २०११ च्या अंतिम जनगणनेनुसार, दुर्गम सातपुडा डोंगराळ प्रदेश आणि उच्च आदिवासी लोकसंख्या (६९.३%) असलेल्या उत्तर महाराष्ट्रातील **कोणत्या जिल्ह्यात राज्यातील सर्वात कमी साक्षरता दर (६४.३८% / ६४.४%) नोंदवला गेला आहे?**
EN
According to the final 2011 Census, characterized by rugged Satpura terrain and a predominant tribal population (69.3%), which North Maharashtra district recorded the **lowest literacy rate (64.38% / ~64.4%) in the entire state?**
योग्य उत्तर पर्याय 3 (नंदुरबार जिल्हा / Nandurbar District) आहे.
सविस्तर साक्षरता विश्लेषण (२०११ जनगणना):
•
नंदुरबार जिल्हा:
•
साक्षरता दर: ६४.३८% (सुमारे ६४.४%) - हा महाराष्ट्रात सर्वात कमी (तळाचा) साक्षरता दर आहे.
•
पुरुष साक्षरता: ७२.१७% (राज्यात सर्वात कमी).
•
स्त्री साक्षरता: ५६.४७% (राज्यात सर्वात कमी).
•
कारणे: सातपुड्यातील दुर्गम अक्राणी-धडगाव भागातील भौगोलिक विलगता, दारिद्र्य आणि आदिवासी लोकसंख्येचे उच्च प्रमाण (६९.३%).
•
महाराष्ट्रातील सर्वात कमी साक्षरतेचे पहिले चार जिल्हे (तळाकडून):
1.
नंदुरबार: ६४.३८% (सर्वात कमी)
2.
जालना: ७१.५२%
3.
धुळे: ७२.८०%
4.
परभणी: ७३.३४%
5.
गडचिरोली: ७४.३६%.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
गडचिरोली: नक्षलग्रस्त जिल्हा असूनही येथील साक्षरता दर ७४.३६% आहे (नंदुरबारपेक्षा १०% जास्त).
•
धुळे: ७२.८०%.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
नंदुरबार जिल्हा हा साक्षरतेत महाराष्ट्रात सर्वात शेवटी (३५ व्या स्थानी / २०११ मध्ये ३५ जिल्हे होते) आहे; तर मुंबई उपनगर (८९.९१%) हे साक्षरतेत प्रथम स्थानी आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (Nandurbar District).
Detailed Literacy Demographics Analysis (Census 2011):
•
Nandurbar District:
•
Overall Literacy Rate: 64.38% (~64.4%) - the lowest literacy rate among all districts in Maharashtra.
•
Male Literacy: 72.17% (lowest in the state).
•
Female Literacy: 56.47% (lowest in the state).
•
Contributing Factors: Extreme geographical isolation across the Toranmal and Akrani hills of Satpura, economic deprivation, and a heavy tribal demographic concentration (69.3% ST).
•
Lowest Literacy Districts in Maharashtra (Ascending Order):
1.
Nandurbar: 64.38% (Lowest)
2.
Jalna: 71.52%
3.
Dhule: 72.80%
4.
Parbhani: 73.34%
5.
Gadchiroli: 74.36%.
Distractor Analysis:
•
Gadchiroli: Despite being heavily forested and naxalite-affected, it attained a 74.36% literacy rate, significantly higher than Nandurbar.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Nandurbar ranks at the absolute bottom in total literacy (64.38%), male literacy, and female literacy in Maharashtra, whereas Mumbai Suburban ranks at the very top (89.91%).