सन २०११ च्या अंतिम जनगणनेनुसार, महाराष्ट्रातील एकूण लोकसंख्येच्या तुलनेत **'अनुसूचित जमातींचे' (Scheduled Tribes - ST) सर्वाधिक प्रमाण (६९.२८% / सुमारे ६९.३%)** असणारा जिल्हा कोणता ठरला आहे?
EN
According to the final 2011 Census, which district recorded the **highest proportion of Scheduled Tribes (ST) at 69.28% (~69.3%)** of its total population in Maharashtra?
योग्य उत्तर पर्याय 2 (नंदुरबार जिल्हा / Nandurbar District) आहे.
सविस्तर अनुसूचित जमाती (ST) विश्लेषण (२०११ जनगणना):
•
नंदुरबार जिल्हा:
•
अनुसूचित जमातींचे प्रमाण: ६९.२८% (सुमारे ६९.३%) - महाराष्ट्रात प्रथम क्रमांक.
•
त्यामुळे नंदुरबारला 'आदिवासींचा जिल्हा' म्हणून ओळखले जाते.
•
येथे भिल्ल, पावरा, गावित या प्रमुख आदिवासी जमातींची दाट वस्ती आहे.
•
महाराष्ट्रात अनुसूचित जमातींचे सर्वाधिक प्रमाण असणारे पहिले चार जिल्हे:
1.
नंदुरबार: ६९.२८%
2.
गडचिरोली: ३८.७१%
3.
धुळे: ३१.५६%
4.
पालघर/ठाणे (अखंड २०११): १३.९% (स्वतंत्र पालघरमध्ये हे प्रमाण सुमारे ३७% आहे).
•
सर्वात कमी अनुसूचित जमातींचे प्रमाण (टक्केवारीनुसार):
•
सांगली: केवळ ०.६७% (राज्यात सर्वात कमी प्रमाण).
•
महाराष्ट्राची सरासरी: महाराष्ट्रात एकूण लोकसंख्येपैकी ९.३५% लोकसंख्या (१.०५ कोटी) अनुसूचित जमातींची (ST) आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
लक्षात ठेवा: ST चे सर्वाधिक प्रमाण % = नंदुरबार (६९.३%); ST चे सर्वात कमी प्रमाण % = सांगली (०.६७%).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 2 (Nandurbar District).
Detailed Tribal Demography Analysis (Census 2011):
•
Nandurbar District:
•
ST Proportion: 69.28% (~69.3%) of total district population - ranks 1st in Maharashtra.
•
Popularly designated as the 'Tribal District of Maharashtra', dominated by Bhil, Pawra, and Gavit indigenous communities.
•
Top Districts by Scheduled Tribe Percentage:
1.
Nandurbar: 69.28%
2.
Gadchiroli: 38.71%
3.
Dhule: 31.56%
4.
Nashik: 25.62%.
•
Lowest ST Proportion (Percentage):
•
Sangli: Just 0.67% (lowest in Maharashtra).
•
Statewide Average: Scheduled Tribes account for 9.35% (1.05 crore) of Maharashtra's total population.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Contrast to memorize: Highest ST % = Nandurbar (69.3%); lowest ST % = Sangli (0.67%).