योग्य उत्तर: पर्याय (1) भारत
स्पष्टीकरण:
ऑक्टोबर २०२४ मध्ये जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) प्रसिद्ध केलेल्या 'ग्लोबल टीबी रिपोर्ट २०२४' (Global Tuberculosis Report 2024) नुसार, २०२३ मध्ये जगभरात ८२ लाख नवीन क्षयरुग्णांची नोंद झाली.
•
जागतिक वितरणात भारताचे स्थान:
•
जागतिक क्षयरोगाच्या एकूण रुग्णांपैकी २६% रुग्ण एकट्या भारतात आहेत, ज्यामुळे भारत जगातील सर्वाधिक क्षयरुग्ण असलेला देश ठरला आहे (पहिला क्रमांक).
•
भारताखालोखाल इंडोनेशिया (१०%), चीन (६.८%), फिलिपाईन्स (६.८%) आणि पाकिस्तान (६.३%) यांचा क्रमांक लागतो. या पाच देशांमध्ये मिळून जगातील ५६% टीबीचे रुग्ण आहेत.
•
अहवालानुसार, २०२३ मध्ये टीबी हा पुन्हा एकदा कोविड-१९ ला मागे टाकून संसर्गजन्य आजारांमुळे होणाऱ्या मृत्यूंचे जगातील प्रमुख कारण बनला.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १ (योग्य): भारत हा जगात सर्वाधिक क्षयरोग भार (२६%) असलेला देश आहे.
•
पर्याय २: इंडोनेशिया दुसऱ्या क्रमांकावर आहे (१०%).
•
पर्याय ३: चीन तिसऱ्या क्रमांकावर आहे (६.८%).
•
पर्याय ४: पाकिस्तान पाचव्या क्रमांकावर आहे (६.३%).
📌 MPSC परीक्षा टीप:
भारताचे क्षयरोग निर्मूलन उद्दिष्ट:
•
भारताने शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDG 3.3 - २०३० पर्यंत) ५ वर्षे आधी म्हणजेच २०२५ पर्यंत भारत टीबीमुक्त करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे.
•
यासाठी 'प्रधानमंत्री टीबी मुक्त भारत अभियान' आणि 'निक्षय पोषण योजना' (रुग्णांना पौष्टिक आहारासाठी दरमहा आर्थिक सहाय्य) राबवली जात आहे.
•
जागतिक क्षयरोग दिन: २४ मार्च रोजी पाळला जातो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) India
Explanation:
According to the Global Tuberculosis Report 2024 published by the World Health Organization (WHO) in October 2024, an estimated 8.2 million people were newly diagnosed with TB in 2023 globally.
•
Country-wise Burden:
•
India accounted for the largest share of the global TB burden at 26%, ranking first in the world.
•
Indonesia ranked second (10%), followed by China (6.8%), the Philippines (6.8%), and Pakistan (6.3%). These five countries together account for 56% of global cases.
•
The report highlighted that TB has reclaimed the top spot as the world's leading infectious disease killer, surpassing COVID-19.
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Correct): India carries 26% of global tuberculosis cases.
•
Option 2: Indonesia has the second-highest burden (10%).
•
Option 3: China shares the third spot with the Philippines (6.8%).
•
Option 4: Pakistan ranks fifth (6.3%).
📌 MPSC Exam Tip:
India's National Strategic Plan for TB Elimination aims to eliminate tuberculosis by 2025, five years ahead of the UN Sustainable Development Goal (SDG 3.3) target of 2030. Key initiatives include the Ni-kshay Poshan Yojana (providing direct nutritional financial support) and Pradhan Mantri TB Mukt Bharat Abhiyan.
