भारतीय कृषी संशोधन परिषदेच्या (ICAR) वर्गीकरणानुसार, भारतातील एकूण भौगोलिक क्षेत्रफळाच्या टक्केवारीनुसार खालील मृदा प्रकारांचा उतरता क्रम (सर्वाधिक ते सर्वात कमी) लावा: I. तांबडी / लाल मृदा (Red Soils) II. काळी / रेगुर मृदा (Black Soils) III. जांभी मृदा (Laterite Soils) IV. गाळाची / जलोढ मृदा (Alluvial Soils) योग्य पर्याय निवडा:
EN
According to the Indian Council of Agricultural Research (ICAR), arrange the following soil types in descending order of their percentage coverage of India's total geographical area:
I. Red Soils
II. Black Soils
III. Laterite Soils
IV. Alluvial Soils
Choose the correct code:
योग्य उत्तर: पर्याय (३) - IV, I, II, III.
क्षेत्रफळानुसार सविस्तर टक्केवारी (ICAR आकडेवारी):
१.
(IV) गाळाची / जलोढ मृदा: सुमारे ४०% ते ४३% (सुमारे १५ लाख चौ. किमी) - भारतातील सर्वाधिक क्षेत्र व्यापणारी मृदा.
२.
(I) तांबडी व पिवळी मृदा: सुमारे १८.५% (सुमारे ६ लाख चौ. किमी) - देशात दुसऱ्या क्रमांकाची विस्तृत मृदा.
३.
(II) काळी / रेगुर मृदा: सुमारे १५% ते १६% (सुमारे ५.४ लाख चौ. किमी) - तिसऱ्या क्रमांकाची मृदा.
४.
(III) जांभी / लॅटेराइट मृदा: सुमारे ३.७% ते ४% (सुमारे १.२ लाख चौ. किमी) - चौथ्या क्रमांकावर.
म्हणून अचूक उतरता क्रम: IV (गाळाची) > I (तांबडी) > II (काळी) > III (जांभी).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
ICAR ने भारतीय मृदेचे एकूण ८ प्रमुख प्रकारांत वर्गीकरण केले आहे:
१.
जलोढ मृदा (४३%)
२.
लाल मृदा (१८.५%)
३.
काळी मृदा (१५%)
४.
लॅटेराइट मृदा (३.७%)
५.
वाळवंटी मृदा (४%)
६.
पर्वतीय/वन मृदा (८%)
७.
क्षारयुक्त मृदा
८.
दलदलीची/पीट मृदा.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) - IV, I, II, III.
Analysis (ICAR Soil Distribution Data):
1.
(IV) Alluvial Soil: ~40% to 43% (~15 lakh sq km) – The single largest soil group in India.
2.
(I) Red & Yellow Soil: ~18.5% (~6 lakh sq km) – The second most extensive soil group.
3.
(II) Black (Regur) Soil: ~15% to 16% (~5.4 lakh sq km) – The third largest soil group.
4.
(III) Laterite Soil: ~3.7% to 4.0% (~1.2 lakh sq km) – Highly localized.
Hence, the correct descending order is: IV > I > II > III.
Distractor Analysis:
•
Option (2) incorrectly places Black soil ahead of Red soil. Option (1) incorrectly places Red soil ahead of Alluvial soil. Therefore, Option (3) is uniquely correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Top 4 soils by areal coverage in India: Alluvial (43%) > Red (18.5%) > Black (15%) > Laterite (3.7%).