इ.स. 1919 च्या भारतीय परिषद कायद्यानुसार, खालीलपैकी कोणती विधाने असत्य आहेत ? अ) केंद्रीय व प्रांतीय कायदेमंडळाचा विस्तार. ब) मुस्लीमांसाठी स्वतंत्र मतदार संघ. क) केंद्रीय कायदे मंडळातील सदस्यसंख्या 16 वरुन 50 करण्यात आली. ड) केंद्रीय व प्रांतीय कायदेमंडळाचे अधिकार कमी केलेत. पर्यायी उत्तरे :
EN
According to the Indian Councils Act of 1909, which of the following statements are false?
a) Expansion of Central and Provincial Legislatures.
b) Separate electorates for Muslims.
c) Membership of the Central Legislative Council increased from 16 to 50.
d) Powers of Central and Provincial Legislatures were reduced.
Alternative answers:
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (क, ड)
विश्लेषण:
•
इ.स. १९०९ च्या भारतीय परिषद कायद्यानुसार (मोर्ले-मिंटो सुधारणा कायदा) कोणती विधाने 'असत्य' (चुकीची) आहेत असे विचारले आहे:
•
विधान 'क' असत्य आहे: केंद्रीय कायदेमंडळातील अतिरिक्त सदस्यांची संख्या १६ वरून ६० करण्यात आली होती, ५० नाही.
•
विधान 'ड' असत्य आहे: केंद्रीय व प्रांतीय कायदेमंडळाचे अधिकार कमी केले नाहीत, उलट वाढवले होते. सदस्यांना पूरक प्रश्न विचारणे, बजेटवर ठराव मांडणे आणि सार्वजनिक हिताच्या विषयांवर चर्चा करण्याचे अधिकार मिळाले.
•
सत्य विधाने: विधान 'अ' (कायदेमंडळांचा विस्तार) आणि विधान 'ब' (मुस्लिमांसाठी स्वतंत्र मतदार संघ - Communal Electorate) ही दोन्ही सत्य आहेत.
•
त्यामुळे क आणि ड ही विधाने असत्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
लॉर्ड मिंटो यांना भारतातील 'जातीय मतदारसंघांचे जनक' (Father of Communal Electorate) म्हटले जाते. त्यांनी १९०९ च्या कायद्याने स्वतंत्र मुस्लीम मतदारसंघ सुरू करून भारतातील फुटीरतावादाची अधिकृत पायाभरणी केली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (c, d)
Analysis:
•
The question asks which statements are FALSE regarding the Indian Councils Act of 1909 (Morley-Minto Reforms):
•
Statement 'c' is false: The number of additional members in the Central Legislative Council was increased from 16 to 60, not 50.
•
Statement 'd' is false: The powers of the legislatures were NOT reduced; they were substantially expanded by allowing members to ask supplementary questions and move resolutions on budget heads.
•
True statements: Statement 'a' (expansion of councils) and statement 'b' (introduction of separate communal electorates for Muslims) are historically accurate.
•
Thus, c and d are false.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Viceroy Lord Minto is known as the 'Father of Communal Electorate' in India because the 1909 Act formally introduced separate religious electorates for Muslims.