अर्थशास्त्रातील चलांच्या (Economic Variables) वर्गीकरणानुसार, जेव्हा आपण एखाद्या उद्योगाचे किंवा संपूर्ण देशाचे 'वार्षिक उत्पन्न' अथवा 'वार्षिक उत्पादन' मोजत असतो, तेव्हा आपण खरोखर कशाची गणना करत असतो?
EN
According to the macroeconomic classification of variables, when we account for the 'annual income' or 'annual production' of an enterprise or an entire nation, what are we fundamentally calculating?
योग्य उत्तर पर्याय (3) म्हणजेच 'विशिष्ट कालमर्यादेत मोजला जाणारा प्रवाह (Flow Variable)' हे आहे.
विश्लेषण:
•
साठा चल (Stock Variable): जे आर्थिक चल एका 'विशिष्ट वेळी किंवा बिंदूवर' (At a specific point in time) मोजले जाते, त्याला साठा म्हणतात. उदा. ३१ मार्च रोजी बँकेतील शिल्लक, देशातील एकूण संपत्ती, भांडवल साठा, लोकसंख्या.
•
प्रवाह चल (Flow Variable): जे आर्थिक चल 'विशिष्ट कालमर्यादेत किंवा कालावधीत' (Over a period of time - दर महिना, दर वर्ष) मोजले जाते, त्याला प्रवाह म्हणतात. उदा. वार्षिक उत्पन्न, मासिक पगार, वार्षिक उत्पादन, गुंतवणूक, आयात-निर्यात, जीडीपी.
•
म्हणून एखाद्या कारखान्याचे किंवा देशाचे वार्षिक उत्पन्न/उत्पादन हे प्रवाह (Flow) असते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1) आणि (2) हे 'साठा' (Stock) आहेत.
•
पर्याय (4) हा परकीय चलन साठा आहे, जो एका विशिष्ट तारखेला मोजला जातो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
उदाहरणावरून साठा आणि प्रवाह लक्षात ठेवा:
•
पाण्याची टाकी आणि त्यात साचलेले पाणी = साठा (Stock)
•
नळातून टाकीत पडणारे पाणी = प्रवाह (Flow).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3), i.e., 'A flow variable measured over a defined interval of time (Flow Variable)'.
Analysis:
•
Stock Variable: Measured at a precise, instantaneous point in time (e.g., wealth, capital inventory on March 31, total bank balance, total population).
•
Flow Variable: Measured over a defined duration/period of time, accompanied by a time dimension such as per week, per month, or per year (e.g., GDP, monthly salary, annual output, consumption, net investment).
•
Therefore, accounting for annual factory production or national income represents the calculation of an economic Flow Variable.
Distractor Analysis:
•
Options (1) and (2) describe stock concepts.
•
Option (4) refers to forex reserves (a stock snapshot on a designated date).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Classic analogy: Water stored inside a tank is a Stock; water running into the tank from an open tap per minute is a Flow.