पावसामध्ये सर्वसाधारण पावसापेक्षा ________ चे प्रमाण जास्त असते त्यास आम्ल पाऊस (आम्ल वर्षा) असे म्हणतात.
EN
Acid rain is rain that has a larger amount of ____________ in it than normal rain.
योग्य उत्तर: पर्याय २ (आम्ल संयुग)
स्पष्टीकरण:
•
आम्ल पाऊस (Acid Rain): वातावरणातील सल्फर डायऑक्साईड ($SO_2$) आणि नायट्रोजनचे ऑक्साईड्स ($NO_x$) हे वायू पाण्याच्या बाष्पाशी संयोग पावून सल्फ्यूरिक आम्ल ($H_2SO_4$) आणि नायट्रिक आम्ल ($HNO_3$) ही आम्ल संयुगे (Acid compounds) तयार करतात.
•
जेव्हा या आम्ल संयुगांचे प्रमाण वाढून पावसाच्या पाण्याचे सामू (pH) मूल्य ५.६ पेक्षा कमी (साधारणपणे ४.० ते ५.०) होते, तेव्हा त्यास 'आम्ल पाऊस' म्हणतात.
•
यामुळे जमिनीची सुपीकता नष्ट होते, तलावांमधील जलचरांचा मृत्यू होतो आणि संगमरवरी स्मारकांचे (उदा. आग्रा येथील ताजमहाल) क्षरण होते ('स्टोन लेप्रसी' - Stone Leprosy).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
सामान्य पावसाच्या पाण्याचे सामू (pH): ५.६ (वातावरणातील $CO_2$ विरघळून सौम्य कार्बोनिक आम्ल बनल्यामुळे).
•
'आम्ल पाऊस' हा शब्द सर्वप्रथम रॉबर्ट अँगस स्मिथ (Robert Angus Smith, 1872) यांनी वापरला.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Acid compounds)
Explanation:
•
Acid Rain: Occurs when anthropogenic atmospheric emissions of sulfur dioxide ($SO_2$) and nitrogen oxides ($NO_x$) react with water vapor, oxygen, and oxidants to form sulfuric acid ($H_2SO_4$) and nitric acid ($HNO_3$) acid compounds.
•
Rain with a pH below 5.6 is classified as acid precipitation.
•
Detrimental impacts: Soil acidification, death of aquatic fauna, forest dieback, and corrosion of carbonate monuments like the Taj Mahal ('Stone Leprosy').
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Unpolluted rain has a baseline pH of ~5.6 due to dissolved atmospheric $CO_2$ forming weak carbonic acid.
•
The term 'Acid Rain' was coined in 1872 by Robert Angus Smith.