1857 च्या उठावानंतर भारताचा कारभार चालविण्यासाठी कोणत्या पदाची निर्मिती करण्यात आली?
EN
After the Revolt of 1857, which post was created to govern India?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण
योग्य उत्तर: पर्याय (१) सेक्रेटरी ऑफ स्टेट फॉर इंडिया
स्पष्टीकरण:
•
भारत सरकार कायदा १८५८: १८५७ च्या उठावानंतर ब्रिटनच्या संसदेने ऑगस्ट १८५८ मध्ये 'गव्हर्नमेंट ऑफ इंडिया ॲक्ट १८५८' मंजूर केला.
•
या कायद्यान्वये कंपनीचे 'बोर्ड ऑफ कंट्रोल' आणि 'कोर्ट ऑफ डायरेक्टर्स' बरखास्त करून भारताच्या संपूर्ण कारभारासाठी ब्रिटिश मंत्रिमंडळातील एका कॅबिनेट मंत्र्याची नियुक्ती करण्यात आली, ज्याला 'सेक्रेटरी ऑफ स्टेट फॉर इंडिया' (भारतमंत्री) असे पदनाम देण्यात आले.
•
त्यांच्या मदतीसाठी लंडनमध्ये १५ सदस्यीय 'इंडिया कौन्सिल' (India Council) ची स्थापना करण्यात आली. लॉर्ड स्टॅन्ले हे भारताचे पहिले सेक्रेटरी ऑफ स्टेट बनले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
१८५७ च्या उठावानंतर १८५८ च्या कायद्याने भारताचा कारभार पाहण्यासाठी 'सेक्रेटरी ऑफ स्टेट फॉर इंडिया' (भारतमंत्री) या नव्या पदाची निर्मिती झाली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Secretary of State for India
Explanation:
•
Creation of the Office (1858): The Government of India Act 1858 abolished the dual control of the Court of Directors and Board of Control.
•
To govern India on behalf of the Crown, the post of Secretary of State for India (a member of the British Cabinet responsible to Parliament) was instituted, assisted by a 15-member Council of India in London.
•
Lord Stanley became the first Secretary of State for India.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The post of Secretary of State for India was created by the Government of India Act 1858 following the Revolt of 1857.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) सेक्रेटरी ऑफ स्टेट फॉर इंडिया (अचूक उत्तर):
योग्य उत्तर:** पर्याय (१) सेक्रेटरी ऑफ स्टेट फॉर इंडिया
⚠️ पर्याय (2) लेफ्टिनेंट गव्हर्नर (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) चीफ कमिश्नर (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) परराष्ट्र मंत्री (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव: कारणे, विस्तार व परिणाम' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
सविनय कायडेभंग व चले जाव आंदोलन घटक चाचणी
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव: कारणे, विस्तार व परिणाम
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये '१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव: कारणे, विस्तार व परिणाम' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत '१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव: कारणे, विस्तार व परिणाम' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील '१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव: कारणे, विस्तार व परिणाम' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'सेक्रेटरी ऑफ स्टेट फॉर इंडिया' हे असून ते '१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव: कारणे, विस्तार व परिणाम' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव: कारणे, विस्तार व परिणाम' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.