योग्य उत्तर: पर्याय (4) लॉर्ड मिन्टो
सविस्तर स्पष्टीकरण:
लॉर्ड मिन्टो हे योग्य उत्तर आहे.
Key Points
- 1907 मध्ये सुरत येथे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये फूट पडल्यानंतर, ब्रिटिशांनी या घटनेकडे राष्ट्रवादी चळवळीचा महत्त्वपूर्ण कमकुवतपणा म्हणून पाहिले.
- त्यावेळी भारताचे व्हाईसरॉय असलेल्या लॉर्ड मिन्टो यांनी, "सुरत येथे राष्ट्रीय काँग्रेस कोसळली, हा आपला विजय आहे." असे विधान केले होते.
- काँग्रेसच्या मवाळ आणि जहालांच्या विचारांतील मतभेदामुळे ही फूट पडली होती.
- राष्ट्रवादी चळवळीला पुढे दाबण्यासाठी ब्रिटिशांनी या फूटीचा वापर केला होता.
Additional Information
- 1907 मध्ये भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या वार्षिक अधिवेशनादरम्यान सुरत फूट पडली होती.
- गोपाळ कृष्ण गोखले यांसारख्या नेत्यांनी मवाळवाद्यांचे नेतृत्व केले होते, तर बाळ गंगाधर टिळकांनी जहालवाद्यांचे नेतृत्व केले होते.
- या फूटीमुळे काँग्रेस काही काळासाठी कमकुवत बनली, परंतु भविष्यातील अधिक आक्रमक राष्ट्रवादी चळवळींचा पाया घातला गेला.
सुरत फूट (1907): काँग्रेसच्या 23 व्या अधिवेशनात (अध्यक्ष: डॉ. राशबिहारी घोष) मवाळ व जहाल गटांमध्ये फूट पडली. या फुटीनंतर तत्कालीन व्हाईसरॉय लॉर्ड मिंटो (Lord Minto) याने भारताचे राज्यसचिव जॉन मॉर्ले यांना लिहिताना आनंदाने उद्गार काढले होते: *'सुरत येथे राष्ट्रीय काँग्रेस कोलमडली, हा आपला मोठा विजय आहे' (The Congress collapse at Surat is our great triumph)*.
Correct Answer: Option (4) Lord Minto
Detailed Explanation:
The correct answer is Lord Minto.
Key Points
- After the split in the Indian National Congress at Surat in 1907, the British viewed this event as a significant weakening of the nationalist movement.
- Lord Minto, who was the Viceroy of India at the time, made the statement "National Congress Collapsed at Surat, this is our victory."
- The split occurred due to ideological differences between the Moderates and the Extremists within the Congress.
- The British exploited this division to suppress the nationalist movement further.
Additional Information
- The Surat Split occurred during the annual session of the Indian National Congress in 1907.
- The Moderates were led by leaders like Gopal Krishna Gokhale, while the Extremists were led by Bal Gangadhar Tilak.
- The split weakened the Congress temporarily but laid the foundation for more assertive nationalist movements in the future.
After the historic split between Extremists and Moderates at the 1907 Surat Congress session (presided over by Rashbehari Ghosh), Viceroy Lord Minto famously wrote to Secretary of State John Morley expressing imperial glee: *'The Congress collapse at Surat was a great triumph for us'*, ushering in severe repression against Tilak and extremists.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'लॉर्ड मिन्टो' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.