🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल MPSC Exam PYQ 2022 MEDIUM

भारताच्या IRS (आयआरएस) प्रणालीतील सर्व उपग्रह हे ......... स्वरुपाचे आहेत.

EN All satellites in India's IRS (Indian Remote Sensing) system are placed in which type of orbit?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

भूस्थिर उपग्रह

Geostationary satellites

सुर्यानुगामी उपग्रह

Sun-synchronous polar satellites

चंद्रगामी उपग्रह

Moon-synchronous satellites

विषुववृत्तीय उपग्रह

Equatorial satellites

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

उत्तर: सुर्यानुगामी उपग्रह (पर्याय २)

महत्त्वाचे मुद्दे:

• सुर्यानुगामी ध्रुवीय कक्षा (Sun-Synchronous Polar Orbit - SSPO): भारताचे सर्व आयआरएस (IRS - Indian Remote Sensing) उपग्रह (उदा. IRS-1A, Cartosat, Resourcesat) हे पृथ्वीपासून सुमारे ६०० ते ९०० किमी उंचीवरील सुर्यानुगामी ध्रुवीय कक्षेत भ्रमण करतात.

• वैशिष्ट्य: हे उपग्रह उत्तर ते दक्षिण ध्रुवांवरून फिरतात आणि विषुववृत्त ओलांडताना स्थानिक सौर वेळ (Local Solar Time - उदा. सकाळी १०:३० वाजता) नेहमी स्थिर राहते. यामुळे सर्व ऋतूंमध्ये सूर्यप्रकाशाचा कोन आणि सावल्यांची स्थिती एकसमान मिळते, जी तुलनात्मक विश्लेषणासाठी आवश्यक असते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• IRS (रिमोट सेन्सिंग) उपग्रह = सुर्यानुगामी ध्रुवीय कक्षा (६००-९०० किमी उंची, PSLV द्वारे प्रक्षेपित).

• INSAT (दूरसंचार/हवामान) उपग्रह = भूस्थिर कक्षा (~३६,००० किमी उंची, GSLV द्वारे प्रक्षेपित).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Answer: Sun-synchronous polar satellites (Option 2)

Key Points:

• Sun-Synchronous Polar Orbit (SSPO): All earth observation satellites of the Indian Remote Sensing (IRS) series (including Cartosat, Resourcesat, and Oceansat) operate in near-polar Sun-synchronous orbits at altitudes between 600 and 900 km.

• Characteristics: The satellite passes over any given latitude at the exact same local solar time (typically around 10:30 AM equator crossing), ensuring consistent solar illumination angles and shadow profiles essential for multi-temporal comparative mapping.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• IRS Earth Observation Satellites: Sun-synchronous Polar Orbit (Altitude ~600–900 km).

• INSAT Communication Satellites: Geostationary Orbit (Altitude ~36,000 km).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) भूस्थिर उपग्रह (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) सुर्यानुगामी उपग्रह (अचूक उत्तर): उत्तर:** सुर्यानुगामी उपग्रह (पर्याय २)

⚠️ पर्याय (3) चंद्रगामी उपग्रह (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) विषुववृत्तीय उपग्रह (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'सुदूर संवेदन तंत्रज्ञान (Remote Sensing) व उपग्रह प्रणाली' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राचा प्राकृतिक व राजकीय भूगोल विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राची नदीप्रणाली, जलव्यवस्थापन व वने विभाग चाचणी

quiz 30 प्रश्न timer 30 मिनिटे military_tech 30 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: सुदूर संवेदन तंत्रज्ञान (Remote Sensing) व उपग्रह प्रणाली

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'सुदूर संवेदन तंत्रज्ञान (Remote Sensing) व उपग्रह प्रणाली' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'सुदूर संवेदन तंत्रज्ञान (Remote Sensing) व उपग्रह प्रणाली' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयातील 'सुदूर संवेदन तंत्रज्ञान (Remote Sensing) व उपग्रह प्रणाली' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'सुर्यानुगामी उपग्रह' हे असून ते 'सुदूर संवेदन तंत्रज्ञान (Remote Sensing) व उपग्रह प्रणाली' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'सुदूर संवेदन तंत्रज्ञान (Remote Sensing) व उपग्रह प्रणाली' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

भारताच्या IRS (आयआरएस) प्रणालीतील सर्व उपग्रह हे ......... स्वरुपाचे आहेत.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन