तुरटी............ वापरतात.
EN
Alum............ is used.
योग्य उत्तर पर्याय 2 (रक्त प्रवाह थांबविण्यासाठी - To stop blood flow) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
तुरटीचे उपयोग (Potash Alum):
•
तुरटीचे रासायनिक नाव पोटॅशियम अ‍ॅल्युमिनियम सल्फेट ($\text{KAl(SO}_4)_2\cdot 12\text{H}_2\text{O}$) आहे.
•
दाढी करताना किंवा लहान जखम झाल्यास रक्तस्त्राव थांबवण्यासाठी तुरटीचा खडा लावला जातो (Styptic agent).
•
शास्त्रीय कारण: रक्त हा एक ऋभारित (Negatively charged) कलिलीय (Colloidal) द्रव आहे. तुरटीमधील धनभारित अ‍ॅल्युमिनियम आयन्स ($\text{Al}^{3+}$) रक्तातील अल्ब्युमिन आणि प्रथिनांचे जलद साकळन (Coagulation / Precipitation) घडवून आणतात. यामुळे जखमेच्या तोंडावर तात्काळ रक्ताची गुठळी तयार होऊन रक्त प्रवाह थांबतो.
•
याशिवाय तुरटी पाणी निर्जंतुक करण्यासाठी व गाळ खाली बसवण्यासाठी देखील वापरली जाते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
तुरटी रक्त गोठवण्यासाठी प्रभावी ठरते कारण $\text{Al}^{3+}$ आयन्स रक्ताचे स्कंदन (Coagulation) करतात (हार्डी-शुल्झ नियमानुसार आयनाचा प्रभार जितका जास्त, तितकी स्कंदन क्षमता जास्त).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 2 (To stop blood flow).
Explanation:
•
Hemostatic Application of Potash Alum:
•
Potash alum ($\text{KAl(SO}_4)_2\cdot 12\text{H}_2\text{O}$) is extensively employed as a topical styptic agent to arrest bleeding from superficial cuts and abrasions.
•
Physicochemical Mechanism: Blood is a negatively charged biological colloidal suspension. The trivalent aluminum cations ($\text{Al}^{3+}$) released by alum rapidly neutralize surface charges, coagulating and precipitating plasma proteins (Hardy-Schulze rule). This accelerates rapid local hemostasis, mechanically plugging the severed capillary lumens to halt bleeding.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Alum's powerful styptic and water purification actions are rooted in colloid chemistry, where high-valent cations ($\text{Al}^{3+}$) drive rapid coagulation.