🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) STI Mains 2018 MEDIUM

प्रविण, अजय, राहूल, सोहम आणि तनिश यामध्ये प्रविण उंचीने दुसऱ्या क्रमांकावर आहे आणि सोहम हा सर्वात ठेंगू व्यक्तिपेक्षा उंच आहे, दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. (उंचीने) जर त्यांना उंचीच्या क्रमाने उभे केल्यास मध्यभागी कोण असेल ? अ. सर्वांना उंचीच्या क्रमाने उभे केल्यास अजय हा तीन क्रमाकांने सोहमच्या वर आहे. ब. राहूल हा सोहमपेक्षा उंच आहे परंतु प्रविणपेक्षा बुटका आहे. क. तनिश सर्वात बुटका नाही. प्रश्नाचे उत्तर देण्यासाठी माहिती पुरेशी आहे ते सांगणारा पर्याय निवडा. पर्यायी उत्तरे :

EN Among Praveen, Ajay, Rahul, Soham, and Tanish, Praveen is second in height and Soham is taller than the shortest person, being second from the bottom in height. If they are arranged in order of height, who will be in the middle? a. When everyone is arranged in order of height, Ajay is three ranks above Soham. b. Rahul is taller than Soham but shorter than Praveen. c. Tanish is not the shortest. Select the option indicating which statement(s) is/are sufficient to answer the question. Alternative answers:
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
फक्त ब
Only b
B
फक्त अ आणि ब
Only a and b
C
फक्त ब किंवा अ आणि क दोन्ही मिळून
Only b OR both a and c together
D
फक्त ब आणि क
Only b and c
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

स्पष्टीकरण:

5 व्यक्ती: प्रविण, अजय, राहूल, सोहम, तनिश.

उंचीनुसार 5 स्थाने (1 सर्वात उंच, 5 सर्वात ठेंगू):

• प्रविण उंचीने दुसऱ्या क्रमांकावर आहे $\implies$ प्रविण = स्थान 2.
• सोहम सर्वात ठेंगू व्यक्तीपेक्षा उंच (खालून दुसऱ्या क्रमांकावर) आहे $\implies$ सोहम = स्थान 4.

आपल्याला मध्यभागी (स्थान 3) कोण आहे हे शोधायचे आहे.

विधानांची पर्याप्तता तपासू:

1. फक्त विधान ब वापरल्यास:
• "राहूल हा सोहमपेक्षा उंच आहे परंतु प्रविणपेक्षा बुटका आहे."
• प्रविण स्थान 2 वर व सोहम स्थान 4 वर आहे.
• राहूल हा प्रविण (2) पेक्षा लहान व सोहम (4) पेक्षा मोठा असल्याने, राहूल अनिवार्यपणे स्थान 3 वर (मध्यभागी) असेल!
• म्हणजेच फक्त विधान 'ब' एकटेच उत्तर देण्यासाठी पुरेसे आहे.
2. विधान अ आणि क दोन्ही मिळून वापरल्यास:
• विधान अ: "अजय तीन क्रमांकाने सोहमच्या वर आहे" $\implies$ सोहम (4) च्या 3 क्रमांक वर अजय $= 4 - 3 = 1$ (अजय सर्वात उंच आहे).
• विधान क: "तनिश सर्वात बुटका नाही" $\implies$ तनिश स्थान 5 वर नाही, म्हणून तनिश स्थान 3 वर येईल.
• म्हणजेच अ आणि क दोन्ही मिळून देखील उत्तर मिळते.

म्हणून उत्तर: फक्त ब किंवा अ आणि क दोन्ही मिळून.

त्यामुळे पर्याय (3) हे योग्य उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

डेटा सफिशियन्सी (Data Sufficiency):

स्थान 2 (प्रविण) व स्थान 4 (सोहम) निश्चित आहेत. विधान (ब) थेट $2 < \text{राहूल} < 4 \implies \text{स्थान 3}$ देते, त्यामुळे एकट्या 'ब' वरून उत्तर मिळते!

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Explanation:

5 persons: Praveen, Ajay, Rahul, Soham, Tanish.

Height positions from 1 (tallest) to 5 (shortest):

• Praveen is 2nd in height $\implies$ Position 2 = Praveen.
• Soham is 2nd from the bottom $\implies$ Position 4 = Soham.

Target: Find who is at Position 3 (middle).

Evaluating sufficiency:

1. Statement b alone:
• "Rahul is taller than Soham (pos 4) but shorter than Praveen (pos 2)."
• Since position 3 is the only slot between 2 and 4, Rahul must be at Position 3!
• Thus, Statement b alone is sufficient.
2. Statements a and c together:
• Statement a: Ajay is 3 ranks above Soham (pos 4) $\implies$ Ajay is at pos 1.
• Statement c: Tanish is not the shortest (not pos 5) $\implies$ Tanish must be at pos 3.
• Thus, a and c together are also sufficient.

Therefore, either Only b OR both a and c together is sufficient.

Therefore, Option (3) is the correct answer.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Statement b traps the middle person directly between position 2 and position 4, making b independently sufficient.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) फक्त ब (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) फक्त अ आणि ब (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) फक्त ब किंवा अ आणि क दोन्ही मिळून (अचूक उत्तर): त्यामुळे पर्याय (3) हे योग्य उत्तर आहे.
✗ पर्याय (4) फक्त ब आणि क (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'कोडी, बैठक व्यवस्था व तार्किक रचना (Puzzles)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
कोडी व बैठक व्यवस्था (Puzzles & Seating Arrangements) घटक चाचणी
quiz 20 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 20 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: जीएस व चालू घडामोडी)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
अंकगणित व बुद्धिमत्ता चाचणी विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
अंकगणित व बुद्धिमत्ता चाचणी विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: कोडी, बैठक व्यवस्था व तार्किक रचना (Puzzles)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'कोडी, बैठक व्यवस्था व तार्किक रचना (Puzzles)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) विषयांतर्गत 'कोडी, बैठक व्यवस्था व तार्किक रचना (Puzzles)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) विषयातील 'कोडी, बैठक व्यवस्था व तार्किक रचना (Puzzles)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'कोडी, बैठक व्यवस्था व तार्किक रचना (Puzzles)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →