🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

खालील रोगांपैकी कोणता आजार जिवाणूंमुळे (Bacteria) न होता एका अतिसूक्ष्म विषाणूच्या (Virus) संसर्गामुळे मज्जासंस्थेवर आघात करून बालकांमध्ये पक्षाघात (Paralysis) निर्माण करतो?

EN Among the following diseases, which one is caused by an **enterovirus (viral infection)** attacking the anterior horn motor neurons of the central nervous system, rather than by bacteria?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

प्लेग (Plague)

Plague

पोलिओ / बालपक्षाघात (Poliomyelitis)

Polio

धनुर्वात (Tetanus)

Tetanus

कुष्ठरोग (Leprosy / Hansen's disease)

Leprosy

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पोलिओ / बालपक्षाघात (Polio) आहे.

मुख्य विश्लेषण:

• पोलिओ (Poliomyelitis): हा 'पोलिओव्हायरस' (Poliovirus - एक आरएनए विषाणू) मुळे होणारा अत्यंत संसर्गजन्य विषाणूजन्य आजार (Viral disease) आहे.

• हा विषाणू दूषित अन्न आणि पाण्यावाटे मानवी शरीरात प्रवेश करतो, आतड्यांमध्ये वाढतो आणि शेवटी मध्यवर्ती मज्जासंस्थेमध्ये (मज्जारज्जूच्या मोटर न्यूरॉन्सवर) हल्ला करतो, ज्यामुळे अवयवांचा कायमस्वरूपी पक्षाघात (Paralysis) होतो.

• लसी:

• साल्क लस (Salk Vaccine - IPV): मृत विषाणूंची इंजेक्शनद्वारे दिली जाणारी लस (१९५५ - जोनास साल्क).

• सबिन लस (Sabin Vaccine - OPV): तोंडावाटे दिले जाणारे जिवंत दुर्बल केलेले दोन थेंब (१९६१ - अल्बर्ट सबिन).

इतर पर्यायांचे रोगकारक (सर्व जिवाणूजन्य आहेत):

• प्लेग: *Yersinia pestis* (जिवाणू - उंदरांवरील पिसूंद्वारे प्रसार).

• धनुर्वात (Tetanus): *Clostridium tetani* (जिवाणू - जखमेतून प्रवेश).

• कुष्ठरोग (Leprosy): *Mycobacterium leprae* (जिवाणू - हॅन्सनचा आजार).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

रोग व रोगकारक वर्गीकरण:

• विषाणूजन्य रोग (Viral): Polio, Rabies, Measles, AIDS, Hepatitis, Influenza.

• जिवाणूजन्य रोग (Bacterial): Plague, Tetanus, Leprosy, Tuberculosis, Cholera, Typhoid.

• भारत २७ मार्च २०१४ रोजी अधिकृतपणे 'पोलिओमुक्त' घोषित झाला!

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Polio.

Key Analysis:

• Poliomyelitis (Polio): An acute infectious disease caused by Poliovirus (a single-stranded positive-sense RNA enterovirus belonging to the Picornaviridae family).

• Transmission & Pathogenesis: Enters the gastrointestinal tract via the fecal-oral route, multiplies in oropharyngeal and intestinal mucosa, enters the bloodstream, and selectively invades and destroys the anterior horn motor neurons of the spinal cord, culminating in flaccid asymmetric paralysis.

• Vaccine Pioneers:

• Jonas Salk (1955): Inactivated Polio Vaccine (IPV - injectable killed virus).

• Albert Sabin (1961): Oral Polio Vaccine (OPV - live attenuated virus drops).

Distractor Analysis (All Bacterial Etiologies):

• Option 1 (Plague): Caused by the bacterium *Yersinia pestis*.

• Option 2 (Polio): Correct answer (Viral disease).

• Option 3 (Tetanus): Caused by neurotoxin of the anaerobic bacterium *Clostridium tetani*.

• Option 4 (Leprosy): Caused by the acid-fast bacterium *Mycobacterium leprae* (Hansen's bacillus).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Pathogen Master Taxonomy:

• Viral: Polio, Rabies, Measles, Dengue, Mumps, Influenza, Hepatitis

• Bacterial: Plague, Tetanus, Leprosy, TB, Cholera, Typhoid, Pertussis

• WHO certified India Polio-free on 27 March 2014!

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) प्लेग (Plague) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) पोलिओ / बालपक्षाघात (Poliomyelitis) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पोलिओ / बालपक्षाघात (Polio)** आहे.

⚠️ पर्याय (3) धनुर्वात (Tetanus) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) कुष्ठरोग (Leprosy / Hansen's disease) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

मानवी शरीरशास्त्र, पेशी व पोषण घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'पोलिओ / बालपक्षाघात (Poliomyelitis)' हे असून ते 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन