🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Rajyaseva Mains 2017 MEDIUM

खालीलपैकी ......... ही जनुकांचे थेट स्थानांतरण करण्याची पद्धत नाही.

EN Among the following ......... is not a method of direct transfer of genes.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

मायक्रोइन्जेक्शन

Microinjection

इलेक्ट्रोपोरेशन

Electroporation

लेसरच्या सहायाने डि.एन.ए. ग्रहण करणे

DNA with the help of a laser. to absorb

टी.आय. प्लास्मिड

T.I. Plasmid

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ४ (टी.आय. प्लास्मिड / T.I. Plasmid)

स्पष्टीकरण:

जनुक स्थानांतरणाच्या (Gene Transfer) दोन प्रमुख पद्धती आहेत:

1. थेट / बिन-वाहक पद्धती (Direct / Vectorless Methods): यामध्ये कोणत्याही जैविक वाहकाशिवाय थेट पेशीमध्ये डीएनए प्रविष्ट केला जातो:

• मायक्रोइन्जेक्शन (Microinjection - सूक्ष्म सुईने थेट केंद्रकात डीएनए टोचणे)

• इलेक्ट्रोपोरेशन (Electroporation - विद्युत झटक्याने पेशीपटलाला सूक्ष्म छिद्रे पाडणे)

• लेझरच्या सहाय्याने डीएनए ग्रहण (Laser-mediated gene transfer / Optoporation)

• जनुक बंदूक / बायोलिस्टिक्स (Gene Gun / Particle bombardment)

2. अप्रत्यक्ष / वाहक पद्धती (Indirect / Vector-mediated Methods): यामध्ये डीएनए नेण्यासाठी जैविक वाहकाचा वापर केला जातो.

• टी.आय. प्लास्मिड (Ti Plasmid - Tumor Inducing Plasmid): हा *Agrobacterium tumefaciens* या मातीतील जिवाणूमध्ये आढळणारा नैसर्गिक वाहक (Vector) आहे.

• त्यामुळे टी.आय. प्लास्मिड ही थेट पद्धत नाही, तर ती एक 'वाहक-आधारित' (Vector-mediated) पद्धत आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

*Agrobacterium tumefaciens* मधील Ti Plasmid हा वनस्पतींमधील जनुक स्थानांतरणासाठीचा मुख्य 'जैविक वाहक' (Vector) आहे, म्हणून ही अप्रत्यक्ष पद्धत आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 4 (T.I. Plasmid)

Explanation:

Methods of gene transfer in biotechnology are broadly divided into:

1. Direct (Vectorless) Physical/Chemical Gene Transfer: Exogenous DNA is directly introduced without biological vectors:

• Microinjection (mechanical delivery into nucleus via micropipette)

• Electroporation (creating transient membrane pores using electric pulses)

• Laser-assisted transfection (optoporation)

• Biolistics (particle bombardment via gene gun)

2. Indirect (Vector-mediated) Gene Transfer: Relies on biological carriers to deliver foreign genes into the host genome.

• The Ti Plasmid (Tumor-inducing plasmid) of *Agrobacterium tumefaciens* is the classic natural vector utilized for plant genetic transformation.

• Therefore, Ti plasmid is a vector-mediated (indirect) method, not a direct method.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The Ti plasmid of *Agrobacterium tumefaciens* is a biological vector (indirect transfer), whereas electroporation and microinjection are direct (vectorless) methods.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) मायक्रोइन्जेक्शन (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) इलेक्ट्रोपोरेशन (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) लेसरच्या सहायाने डि.एन.ए. ग्रहण करणे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) टी.आय. प्लास्मिड (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय ४ (टी.आय. प्लास्मिड / T.I. Plasmid)

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'टी.आय. प्लास्मिड' हे असून ते 'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

खालीलपैकी ......... ही जनुकांचे थेट स्थानांतरण करण्याची पद्धत नाही.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन